مردم يك ماه قبل از آن ، كشت خود را درو و محصول و كاه خويش را جمعآورى كرده بودند . غطفان اسبهاى خود را براى چرا در باقىماندهء كشتزارها كه پس از درو و برداشت محصول بر روى زمين مانده بود ، رها مىكردند . اين علفها تا حدودى تكافوى اسبهاى آنان را كه به سيصد اسب مىرسيد ، مىداد ، امّا شتران آنها از شدت لاغرى در معرض نابودى بودند .
مدينه هم به هنگام ورود ايشان روزهاى خشكى را مىگذراند . « 1 »
بر پايهء روايت ديگرى ، كنانه در منطقهء رومه فرود آمدند و غطفان در زغابه كه در سمت نقمى قرار داشت . « 2 »
به عقيدهء برخى قريش در ملتقاى رودخانهها در منطقه رومه بين جرف و زغابه فرود آمدند . عيينه و همراهانش از اهالى نجد ، در سمت احد ، در محلى به نام باب نعمان ( يا ذنب نقمى ) بار انداختند . « 3 »
در روايت ديگرى كه قمى نقل كرده ، قريش و متّحدان او از كنانه در منطقهء عقيق فرود آمدند و فزاره در زغابه ، و سليم و ديگران در دژ بنى ذبيان . « 4 »
4 . نقد و بررسى
به عقيدهء ما برخى از مطالبى كه دربارهء سپاه احزاب گفتهاند ، قابل مناقشه و
هامش
( 1 ) . المغازى ، 2 / 444 ؛ بنگريد : الكامل فى التاريخ ، وفاء الوفاء ، 1 / 301 ؛ الثقات ، 1 / 266 ؛ الاكتفاء ، 2 / 162 ؛ تهذيب سيره ابن هشام ، 190 ؛ تاريخ الاسلام ( ذهبى ) ، 1 / 236 ؛ تاريخ الامم و الملوك ، 2 / 236 - 237 ؛ سيره ابن هشام ، 3 / 230 - 231 ؛ سيره ابن كثير ، 3 / 197 - 198 ؛ البداية و النهايه ، 4 / 102 - 103 ؛ سبل الهدى و الرشاد ، 4 / 525 - 526 ؛ تفسير قمى ، 2 / 179 - 180 ؛ بحار الانوار ، 20 / 221 ؛ عيون الاثر ، 2 / 58 .
( 2 ) . المغازى ، 2 / 455 .
( 3 ) . الاكتفاء ، 2 / 162 ؛ تاريخ الاسلام ( ذهبى ) ، 1 / 236 ؛ فتح البارى ، 7 / 307 ؛ وفاء الوفاء ، 1 / 301 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 483 ؛ دلائل النبوه ( بيهقى ) ، 3 / 109 ؛ جوامع السيره ، 149 .
( 4 ) . تفسير قمى ، 3 / 180 ؛ بحار الانوار ، 20 / 221 .