از قبيلهء اشجع هم چهارصد نفر به فرماندهى مسعود بن رخيله ( يا مسعر بن زحيله يا جبله ) بيرون آمدند و گروهى از آنها در جنگ شركت نكردند . به نقل مفيد ، وبرة بن طريف همراه قوم خود از قبيله اشجع بيرون آمد . حارث بن عوف هم فرماندهى قوم خود را كه چهارصد نفر بودند ، بر عهده داشت . « 1 »
3 . احزاب در راه مدينه
احزاب هنگامى كه مدينه رسيدند كه رسول خدا ( ص ) حفر خندق را به پايان برده بود . « 2 » نيروهاى سپاه احزاب از قبايل قريش ، سليم ، غطفان و اسد ، ده هزار نفر بودند و فرماندهى كل را ابو سفيان بر عهده داشت . قريش با پيروان و نيز همپيمانان عرب خويش در ناحيهء رومه در وادى عقيق فرود آمدند و غطفان در ناحيهء زغابه كه در سمت احد بود . قريش چهار پايان خود را براى چرا در وادى عقيق و خارستانهاى محل رها كردند ، امّا در آنجا هيچگونه علفى براى اسبها نبود ، مگر همان علوفهاى كه از مكّه با خود آورده بودند و ذرّت بود .
غطفان هم شتران خود را براى چرا به بيشههاى اطراف فرستادند تا خارها را بچرند . اين سپاه هنگامى به مدينه رسيد كه هيچ گونه زراعتى باقى نمانده بود و
هامش
السيره ، 148 ؛ تاريخ الاسلام ( ذهبى ) ، 1 / 233 - 234 ؛ سيره ابن كثير ، 3 / 182 ؛ المواهب اللدنيه ، 1 / 110 ؛ سيره حلبى ، 2 / 311 ؛ امتاع الاسماع ، 1 / 218 - 219 ؛ سبل الهدى و الرشاد ، 4 / 513 - 514 ؛ الارشاد ، 51 ؛ كشف الغمّه ، 1 / 202 ؛ تفسير قمى ، 2 / 177 ؛ بحار الانوار ، 20 / 217 ؛ مجمع البيان ، 8 / 340 ؛ نهاية الارب ، 17 / 167 ؛ عيون الاثر ، 2 / 56 ؛ كشف الغمّه ، 1 / 202 ؛ تفسير قمى ، 2 / 177 ؛ بحار الانوار ، 20 / 217 ؛ مجمع البيان ، 8 / 340 ؛ نهاية الارب ، 17 / 167 ؛ عيون الاثر ، 2 / 56 ؛ محمّد فى المدينه ، 54 ؛ فتح البارى ، 7 / 301 ؛ شرح الاخبار ، 1 / 291 .
( 1 ) . همان منابع .
( 2 ) . تاريخ الاسلام ( ذهبى ) ، 1 / 236 ؛ سيره ابن هشام ، 3 / 262 ؛ الاكتفاء ، 2 / 162 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 483 ؛ حدائق الانوار ، 2 / 587 ؛ كشف الغمّه ، 1 / 197 .