گفتهاند رسول خدا ( ص ) پيش از رسيدن به دومة الجندل ، بازگشت ؛ در اين باره اشتباه كردهاند . چنين اشتباهاتى از مورّخان كم نيست .
ج . حقيقت يا خيال ؟
علّامه هاشم معروف الحسنى مىگويد :
اخبار اين غزوه بيشتر از طريق واقدى نقل شده كه اخبار وى در بيشتر موارد از روايات مرسل و بدون ذكر نام راوى است . بعيد به نظر مىرسد ، رسول خدا ( ص ) - چنان كه سيرهنگاران مدعىاند - يك ماه كامل مدينه را به مقصد دورى كه بيش از پانزده روز فاصله دارد ، ترك كرده باشد . در حالى كه اعراب گرداگرد مدينه هنوز بر شرك خود باقىاند و در كمين مسلمانان تا در فرصت مناسب به آنان آسيب برسانند . حال كه پيغمبر ( ص ) با هزار نفر از اصحاب از مدينه دورند و منافقان مدينه كه همواره با قريش و همپيمانان مشرك آنان در تماس بوده و از نظر شمار از مسلمانان كمتر نبودند و در شهر حضور داشتند ؛ چه كسى از مسلمانان و خانوادههاى آنان دفاع مىكرد ؟
بعيد به نظر مىرسد در چنين شرايطى پيغمبر ( ص ) مدينه را به قصد جنگ در مرزهاى شام ترك كرده باشد ، مگر اين كه از سوى خداوند متعال مأمور انجام اين غزوه بوده است . « 1 »
در اينجا خوانندهء ارجمند را به چند نكته توجّه مىدهيم ؛
1 . ما نمىتوانيم با علّامهء حسنى در اين باره موافق باشيم . اگر چنين خطرى را مانع حركت رسول خدا ( ص ) به دومة الجندل بدانيم ، قطعا مانع هر گونه اقدامى ، خواه در مناطق نزديك مدينه و خواه در مناطق دور دست ، مىشد ، زيرا در بسيارى از غزوات ، پيغمبر ( ص ) چندين روز در مدينه حضور نداشت . در غزوهء بدر الموعد شانزده شبانه روز در مدينه نبود : هشت روز آن را در منطقه
هامش
( 1 ) . سيرة المصطفى ، 457 .