ابن عبد البر مدعى شده كه بيشتر مورّخان به جانشينى وى عقيده دارند . او موضوع جانشينى ابو ذر را چنين مورد نقد و ايراد قرار داده كه ابو ذر چون مسلمان شد ، به ميان قوم خويش بازگشت و تا زمانى كه جنگهاى بدر ، احد و خندق به پايان نرسيد ، به نزد پيغمبر ( ص ) در مدينه نيامد . « 1 »
از نظر ما اين نقد مورد ترديد است ، زيرا
أ . روايتى داريم كه دلالت مىكند ، ابو ذر پيش از جنگ خندق به مدينه آمده است ، زيرا بر قرار داد مكاتبه سلمان براى آزادى خود از قيد بردگى گواهى داده است . تاريخ اين قرارداد ، سال اوّل هجرت است . « 2 »
ب . روايت ديگرى هم مىگويد : ابو ذر در قضيهء سلمان ، در مدينه بود و آن هنگامى است كه سلمان در باغ صاحب خود كه يك زن بود ، كار مىكرد . در اين موقع رسول خدا ( ص ) همراه على ( ع ) ، ابو ذر ، مقداد ، عقيل ، حمزه ، و زيد بن حارثه به نزد او آمدند ، امّا سلمان آنها را نشناخت . . . اين روايت در ادامه از گفتگوى سلمان با آنها و ديدن نشانههاى پيغمبرى در رسول خدا ( ص ) سخن مىگويد . برخى از اسناد اين روايت صحيح است . « 3 »
ج . پيمان برادرى سلمان و ابو ذر هم مؤيّد اين مطلب است . « 4 » مگر اين كه ادعا شود كه پيغمبر اكرم ( ص ) پس از جنگ خندق ( احزاب ) بين آن دو برادرى
هامش
( 1 ) . بنگريد : سيره حلبى ، 2 / 271 ؛ سيره ابن هشام ، 3 / 314 .
( 2 ) . ذكر اخبار اصبهان ، 1 / 52 ؛ تاريخ بغداد ، 1 / 170 ؛ تهذيب تاريخ دمشق ، 6 / 199 ؛ مجموعة الوثائق السياسيه ، 328 ؛ طبقات المحدثين باصبهان ، 1 / 226 - 227 ؛ نفس الرحمن فى فضائل سلمان ، 20 - 21 ؛ مكاتيب الرسول ، 2 / 409 .
( 3 ) . بنگريد : بحار الانوار ، 22 / 358 ؛ كمال الدين ، 1 / 164 - 165 ؛ روضة الواعظين ، 276 - 278 ؛ الدرجات الرفيعه ، 203 ؛ نفس الرحمن فى فضائل سلمان ، 5 ، 6 ، 22 .
( 4 ) . بنگريد : بصائر الدرجات ، 25 ؛ الكافى ، 1 / 331 ؛ 8 / 162 ؛ الغدير ، 7 / 35 ؛ قاموس الرجال ، 4 / 418 ؛ اختيار معرفة الرجال ، 17 ؛ بحار الانوار ، 22 / 343 - 345 ؛ مصابيح الانوار ، 1 / 348 .