كرده كه پيامبر ( ص ) در غزوهء ذات الرقاع براى اصحاب خود نماز خوف را اقامه كرد . « 1 » بنابراين غزوه ذات الرقاع از صلح حديبيه متأخر بوده است .
2 . احمد بن حنبل از جابر بن عبد اللّه انصارى روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) پيش از تشريع نماز خوف ، شش غزوه داشت . نماز خوف در سال هفتم تشريع شد . « 2 » معلوم است كه مسلمانان در غزوهء ذات الرقاع نماز خوف خواندند . بنابراين ، غزوهء مذكور در سال هفتم يا پس از آن بوده است .
امّا عبارت بخارى چنين است : جابر بن عبد اللّه ( رض ) گفت : پيغمبر ( ص ) در جنگ هفتم ، غزوه ذات الرقاع ، نماز خوف را براى اصحاب خود اقامه كرد . « 3 »
اگر منظور آن باشد كه غزوهء هفتمى كه رسول خدا ( ص ) در آن شركت داشت و در هيچ كدام جنگى روى نداد ؛ بدان معنى خواهد بود كه غزوه ذات الرقاع پيش از جنگ احد بوده است . اين سخن مردود است ، زيرا همهء مورّخان و محدّثان اتّفاق نظر دارند كه غزوهء ذات الرقاع پيش از جنگ احد نبوده است . البته موسى بن عقبه در اين نكته ترديد دارد ، امّا ترديد وى بىمعنى است . چه اتّفاق نظر هست كه نماز خوف پس از اين تاريخ تشريع شده است .
اگر منظور غزوهء هفتم از غزوههايى باشد كه رسول خدا ( ص ) در آن شركت داشته و جنگ روى داده است ، در اين صورت ذات الرقاع پس از خيبر بوده است و همين مطلوب ما مىباشد .
اگر منظور سال هفتم باشد ، اين نيز مطلوب است . روايت پيش گفته احمد بن حنبل نيز اين معنى را تأييد مىكند . « 4 »
هامش
( 1 ) . من لا يحضره الفقيه ، 1 / 260 ؛ البرهان فى تفسير القرآن ، 1 / 411 .
( 2 ) . الدر المنثور ، 2 / 214 ؛ مسند احمد ، 3 / 345 .
( 3 ) . صحيح بخارى ، 3 / 23 ؛ فتح البارى ، 7 / 323 - 324 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 464 ؛ البدء و التاريخ ، 4 / 213 .
( 4 ) . فتح البارى ، 7 / 323 - 324 .