مال بهرهمند مىشوند . همسران پيامبر ( ص ) به آنچه گفتم ، تسليم شدند . « 1 »
3 . نقد و بررسى
دربارهء آنچه گذشت ، بيان و تأكيد چند نكته را ضرورى مىدانيم ؛
أ . صدقات و خالصجات
بيشتر مورّخان و مؤلّفان اهل سنّت ، از اموال بنى نضير و مخيريق با عنوان صدقات رسول خدا ( ص ) ، نام بردهاند . اين يك تعبير فنى كهنه است كه در تأكيد و تقويت يك گرايش خاص سياسى بيان شده است . خلفاى حكومتگر و هواداران سياست حاكم اين تعبير را در ميان نوشتههاى مورّخان رايج كردهاند تا اين حديث موهوم را در اذهان تأكيد و تقويت كنند كه مىگويد :
ما پيامبران ارث نمىگذاريم ، آنچه از ما بماند ، صدقه است .
اين حديث را على ( ع ) ، فاطمه ( س ) ، عبّاس بن عبد المطلب و گروهى از صحابه رد كردهاند . گروه سلطهگر كوشيد تا براى اموال و املاك رسول خدا ( ص ) كه از آن حضرت باقى ماند ، عنوان صدقه يا صدقات « 2 » به كار برد . از اين رو گفتند :
هر چه از رسول خدا ( ص ) باقى مانده است ، صدقه است . « 3 »
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، 16 / 223 ؛ صحيح بخارى ، 3 / 12 ؛ انساب الاشراف ، 1 / 520 ؛ صحيح مسلم ، 5 / 153 ؛ مسند ابى طاعوانه ، 4 / 154 ؛ الطبقات الكبرى ، 2 / 315 ؛ تاريخ المدينه ، 1 / 201 - 207 ؛ المصنّف ، 5 / 471 ؛ 472 ؛ الصواعق المحرقه ، 36 ؛ تلخيص الشافى ، 3 / 150 ؛ الموطّأ ، 3 / 154 ؛ البداية و النهايه ، 4 / 203 ؛ 5 / 288 ؛ فتوح البلدان ، 4 / 34 ؛ معجم البلدان ، 4 / 239 ؛ الايضاح ، 257 - 262 .
( 2 ) . الطرائف ، 283 .
( 3 ) . التراتيب الاداريه ، 1 / 401 .