پيغمبر ( ص ) بود . « 1 » همو مىگفت :
براى رسول خدا ( ص ) سه مورد خالصه بود : غنايم بنى نضير كه فقط صرف مخارج خود او مىشد ، فدك از آن درراهماندگان بود ؛ خيبر را سه قسمت مىكرد ؛ دو قسمت آن براى مهاجران بود و يك قسمت را بين خويشاوندان خود تقسيم مىكرد و اگر چيزى از آنها زياد مىآمد ، ميان مهاجران فقير قسمت مىكرد . « 2 »
برخى منابع ، هر سه مورد را وقف مخارج خود حضرت « 3 » و برخى نيز آن را وقف موالى او دانستهاند . « 4 » زهرى مىگويد : . . . اموال بنى نضير خالصهء پيغمبر ( ص ) بود . مسلمانان آن را به زور ( عنوه ) فتح نكردند ، بلكه به صلح فتح شد . . . « 5 » نخستين زمينهايى كه پيامبر ( ص ) گشود ، زمينهاى بنى نضير بود . « 6 »
بخشى از اين زمينها ، صدقات پيغمبر ( ص ) بود كه در دست فرزندان فاطمه ( س ) قرار داشت . « 7 » رسول خدا ( ص ) اموال بنى نضير را خالصهء خود كرد .
اين نخستين خالصهاى بود كه رسول خدا ( ص ) بين مهاجران نخستين ( و
هامش
( 1 ) . التبيان ، 9 / 561 ؛ انساب الاشراف ، 1 / 518 - 519 ؛ بنگريد : تاريخ الاسلام ( ذهبى ) ، 1 / 120 ؛ الكامل فى التاريخ ، 2 / 174 ؛ سيره ابن هشام ، 3 / 201 ؛ المصنّف ، 5 / 360 ؛ تاريخ الامم و الملوك ، 2 / 555 ؛ الجامع لاحكام القرآن ، 18 / 13 ؛ سيره حلبى ، 2 / 268 ؛ الخراج ( قرشى ) ، 32 .
( 2 ) . المغازى ، 1 / 377 ؛ فتح القدير ، 5 / 199 .
( 3 ) . فتوح البلدان ، 1 / 20 ؛ سيره حلبى ، 2 / 269 ؛ فتح البارى ، 6 / 143 ؛ المغازى ، 1 / 378 ؛ سنن ابى داود ، 3 / 141 ؛ الدر المنثور ، 6 / 129 .
( 4 ) . مسند ابن عوانه ، 4 / 124 .
( 5 ) . سنن ابن داود ، 3 / 143 ؛ جامع البيان ، 28 / 24 ؛ الاموال ، 14 ؛ فتح القدير ، 5 / 197 - 198 .
( 6 ) . فتوح البلدان ، 1 / 17 .
( 7 ) . سنن ابى داود ، 3 / 157 ؛ تاريخ اسلام ( ذهبى ) ، 121 ؛ وفاء الوفاء ، 3 / 998 ؛ المصنّف ، 5 / 361 ؛ الدر المنثور ، 6 / 189 ؛ فتح البارى ، 6 / 140 ؛ تفسير القرآن العظيم ، 4 / 331 ؛ مناقب آل ابى طالب ، 1 / 197 ؛ الارشاد ، 50 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 463 .