آنجا پناه گيرند . آنگاه از آنجا خانهاى را كه از آن بيرون رفته بودند ، خراب و به سوى ياران پيامبر ( ص ) پرت مىكردند . هنگامى كه نزديك بود ، يهوديان به آخرين خانههايشان برسند ، در حالى كه در انتظار يارى منافقان بودند ، از آنان نااميد شدند و درخواست صلح كردند . « 1 »
قول چهارم بر آن است كه يهوديان دژها و كوچهها را بستند و خانههايشان را ويران كردند و به عنوان دژ در دهانه كوچهها قرار دادند . مسلمانان ساير قسمتها را خراب مىكردند . « 2 »
نقد و بررسى
ما ، در صحت شمارى از روايات غزوه بنى نضير كه مىكوشد تا آن را همچون يك جنگ خشونتبار و بىرحمانه مطرح سازد ، ترديد جدّى داريم .
در شمارى از اين روايات آمده كه مسلمانان خانههاى بنى نضير را از بيرون تخريب مىكردند تا ميدان جنگ و نبردگاه آنان فراخ شود . در مقابل يهوديان بنى نضير هم خانههاى خود را از داخل خراب مىكردند تا از مصالح آن براى تقويت دژهاى خود استفاده كنند . به همين ترتيب خانههاى خود را يكى پس از ديگرى تخريب كردند تا به آخرين خانهها رسيدند .
ما معتقديم كه مسلمانان ، يهوديان بنى نضير را محاصره كردند و درختانى را قطع كردند ، بنى نضير هم به سوى مسلمانان تيراندازى و سنگپرانى كردند ، و خانههاى اين قوم به دست خودشان و مسلمانان ويران شد و امير المؤمنين على ( ع ) ده تن از مردان يهودى را كشت و ترس به دلهاى آنان افتاد و به اين
هامش
( 1 ) . بنگريد : تاريخ الاسلام ( ذهبى ) ، 1 / 122 ؛ الاكتفاء ، 2 / 147 ؛ الدر المنثور ، 6 / 187 ؛ لباب التأويل ، 4 / 245 ؛ الجامع لاحكام القرآن ، 18 / 4 - 5 ؛ غرايب القرآن ، 28 / 35 .
( 2 ) . التفسير الكبير ، 29 / 280 .