نوع درختان پرداخت . روشن است كه هدف پيامبر ( ص ) از اين كار اعمال فشار بر يهوديان و خوارى و خشم آنان بود و اين هدف جز با قطع درختانى كه براى بنى نضير توليد خشم و غضب بيشترى كند ، تحقق پيدا نمىكرد . چنان كه آن مرد بدرى فهميد و اقدام كرد . هدف ما ، در متهم كردن ابن سلّام و بيان هم دردى او با يهوديان كه روزى از دانشمندان و بزرگان آنان بود ؛ كلى گويى نيست ، بلكه در مواضع ، گرايشها ، احوال و اقوال وى خصوصا پس از رحلت رسول خدا ( ص ) شواهد فراوانى در اين باره هست . ما ، در اينجا درصدد بيان آن شواهد نيستيم . اميدواريم در جاى خود به آن بپردازيم .
ج . قطع يا آتش زدن ؟
تقريبا متون تاريخى اتّفاق نظر دارد كه رسول خدا ( ص ) درختان خرما را آتش زد ، امّا آيهاى كه به همين مناسبت نازل شد ، هيچ اشارهاى به اين مطلب ندارد و فقط دربارهء قطع درختان سخن مىگويد . احتمال مىدهيم كه آن حضرت فقط فرمان به قطع درختان داده است ، نه آتش زدن آن ، امّا برخى از مسلمانان به اجتهاد خود درختانى را آتش زده باشند . چنان كه اين احتمال هم هست كه اصلا هيچ درختى را آتش نزده باشند . و اللّه اعلم .
6 . پراكندگى و يكپارچگى
بحث خود دربارهء وضعيت روحى و روانى يهود بنى نضير را با آيهاى از قرآن كريم پى مىگيريم . اين آيه مىفرمايد :
لا يُقاتِلُونَكُمْ جَمِيعاً إِلَّا فِي قُرىً مُحَصَّنَةٍ أَوْ مِنْ وَراءِ جُدُرٍ بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتَّى ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ
. « 1 »
هامش
( 1 ) . حشر ( 59 ) : 14 .