در روايت ديگرى از انس : و أرضانا . « 1 »
در اين باره نكاتى را مورد تأكيد قرار مىدهيم ؛
1 . نسخ ادعايى تلاوت را به اجمال و تفصيل مردود مىدانيم . در اين باره به تفصيل در كتاب : حقائق هامة حول القرآن الكريم بحث كردهايم . به آنجا مراجعه كنيد . « 2 »
2 . اگر آياتى از اين قبيل بود ، قطعا رسول خدا ( ص ) و صحابه آن را در مصاحف خويش ثبت مىكردند و مىبايست به همهء نقاط جهان فرستادگانى براى ابلاغ نسخ تلاوت آيات مذكور مىفرستاد و به همگان مىفرمود كه آن را از مصاحف خويش محو نمايند ، امّا در هيچ يك از روايات و احاديث كوچكترين اشارهاى در اين باره ديده نمىشود .
3 . در كتابهاى روايى اهل سنّت خصوصا صحيح بخارى و صحيح مسلم مطلبى آمده كه دلالت دارد ، اين عبارت وحى نيست ، بلكه جملهاى از كلام رسول خدا ( ص ) است كه آن را از زبان كشتگان معونه براى مردم حكايت كرد . روايت مىگويد : رسول خدا ( ص ) از قتل آنان سوگوار شد و فرمود :
يارانتان به مصيبت گرفتار شدند . آنان از خداى خويش مسئلت كردند و گفتند :
خداوندا ، از ما به برادرانمان خبر ده كه ما از تو خشنود شديم و تو از ما . « 3 » در
هامش
( 1 ) . بنگريد : تاريخ الخميس ، 1 / 453 ؛ صحيح بخارى ، 3 / 19 ؛ 2 / 117 ؛ صحيح مسلم ، 2 / 136 ؛ كنز العمّال ، 1 / 239 ؛ الثقات ، 1 / 237 ؛ المغازى ، 1 / 350 ؛ حياة الصحابة ، 1 / 545 ؛ مسند ابى عوانه ، 2 / 311 ؛ السنن الكبرى ، 2 / 199 ؛ بهجة المحافل ، 1 / 224 ؛ الروض الانف ، 3 / 239 ؛ مجمع الزوائد ، 6 / 130 ؛ الاتقان فى علوم القرآن ، 2 / 26 ؛ مشكل الآثار ، 2 / 42 ؛ مسند احمد ، 3 / 289 ؛ الدر المنثور ، 1 / 105 .
( 2 ) . بنگريد : ترجمهء كتاب مذكور ، تحت عنوان پژوهشى نو دربارهء قرآن كريم ، 265 - 323 .
( 3 ) . صحيح بخارى ، 3 / 20 ؛ صحيح مسلم ، 6 / 45 ؛ كنز العمّال ، 10 / 239 ؛ البداية و النهايه ، 4 / 72 ؛ تاريخ الاسلام ( ذهبى ) ، 1 / 194 .