هر چند اين هيأتها به طور گسترده از سال نهم هجرى پس از شكست نهايى قريش ، به مدينه آمدند امّا آغاز هر چند محدود آن در سال پنجم هجرى نشانگر تغيير در توازن قدرت در منطقه است و گوياى تحوّل ديدگاه مردم نسبت به اسلام و مسلمانان ، و محاسبات دقيق و تصورات آنان دربارهء تعامل با اسلام به عنوان يك دين و قدرت جديد در منطقه .
ج . نخستين بودن وفد بلال بن حارث به مدينه مورد شك و ترديد است .
اگر با دقّت و توجّه خاص به بررسى و مطالعه اين موضوع بپردازيم ، احتمال مىرود كه وفد ضمام بن ثعلبه پيش از بلال بن حارث باشد ، مگر اين كه ادعا شود ، ضمام در آن هنگام هنوز مسلمان نشده بود .
د . بلال بن حارث كه سرپرستى اين هيأت را بر عهده داشت ، جوانى در آستانه زندگى بود و هنوز بيش از بيست و پنج سال « 1 » از عمر او نمىگذشت .
چه بسا مردان مسنترى كه احتمالا صاحب رياست و شرافت هم بودند ، در اين جمع حضور داشتند . اين موضوع نيازمند تحقيق ، تدبّر و تأمّل بيشتر است .
ه . چنان كه مىگويند : بلال بن حارث در اطراف مدينه زندگى مىكرد . « 2 »
بنابراين آمدن او را به حضور پيغمبر ، وفد ناميدن جاى تأمل دارد . اميدواريم در وقت مناسب به اين موضوع بپردازيم .
ب . هيأت ضمام بن ثعلبه
ديار بكرى گويد :
در اين سال ، ضمام بن ثعلبه از قبيله بنى سعد بن بكر به حضور رسول خدا ( ص ) رسيد . بسيارى از بزرگان سيرهنويسان بر اين عقيدهاند ، امّا ابن حجر در فتح البارى معتقد است كه ضمام بن ثعلبه در سال نهم به مدينه
هامش
( 1 ) . الاصابه ، 1 / 164 .
( 2 ) . همان منبع .