« آزادش ساختم . » « 1 »
ما ، در اين باره مطالبى را به ترتيب زير بيان مىكنيم ؛
1 . روايت پيشين دربارهء قرار داد مكاتبه با ارباب سلمان مبنى بر غرس نخل تا زمانى كه بار دهد و چهل اوقيه طلا و غير آن كه دلالت دارد ، رسول خدا ( ص ) او را خريد و آزاد ساخت ، با اين روايت منافات دارد .
2 . پيمان نامهء مفادات نيز كه پيش از اين آورديم با اين روايت منافات دارد ، زيرا به نام عثمان بن اشهل يهودى قرظى نوشته شده است ، مگر اين كه ادعا شود ، خليسه زن عثمان يا از بستگان او بود ، لذا نوشتن نام عثمان به نيابت از او مانعى ندارد ، امّا اين ، صرف احتمالى است كه اثباتش شاهد و دليل مىخواهد و فعلا چنين دليل و شاهدى در دست نيست .
3 . چرا پيامبر اكرم ( ص ) تنها به او دستور داد كه سلمان را آزاد كند و به احدى از ديگران كه برده مسلمان داشتند ، چنين دستورى نداد ؟
ممكن است ، گفته شود : چنين بردگان مسلمانى در تملّك غير مسلمان نبودند ، امّا اين نيز مردود است ، زيرا خليسه بر حسب نص روايت ، مسلمان شده بود ، پس چرا آزادى سلمان بر او واجب بود ؟
4 . اين كه حضرت فرمود : يا آزادش كن يا من خود او را آزاد مىكنم ، به چه معنى است ؟ آيا مىخواست در اين مورد اعمال ولايت كند ؟
5 . اگر خليسه پيش از آن كه رسول خدا ( ص ) ، على ( ع ) را به نزدش فرستد ، اسلام آورده بود ، « 2 » پس معناى اين كه حكمت او را بر تو حرام مىكند ، چيست ؟
هامش
( 1 ) . بنگريد : تاريخ الخميس ، 1 / 469 ؛ اسد الغابه ، 5 / 440 ؛ الاصابه ، 4 / 286 ، به نقل از ابن مندة گفتهاند : آن را ابو موسى در احاديث الطوال آورده است ؛ نفس الرحمن فى فضائل سلمان ، 32 ؛ تهذيب التهذيب ، 4 / 138 - 139 .
( 2 ) . بنگريد : تاريخ الخميس ، 1 / 469 .