أ . در مورد زيد بن ثابت مىگويند : پدرش در جنگ بعاث ، در حالى كه زيد شش سال داشت ، وفات كرد . بعاث در سال پنجم قبل از هجرت بود . « 1 »
پيامبر ( ص ) كه به مدينه هجرت نمود ، زيد يازده سال داشت . « 2 » سپس مىگويند :
اوّلين جنگى كه زيد آن را درك كرد ، خندق بود ، « 3 » زيرا پيامبر ( ص ) به او كه پانزده سال سن داشت ، « 4 » در خندق اجازهء حضور داد . « 5 » جنگ خندق در شوّال سال چهارم هجرى به وقوع پيوست . « 6 » از زيد روايت شده كه گفت : پيامبر ( ص ) در خندق به ما اجازهء جنگ داد و يك لباس قبطى به من هديه كرد . « 7 » از اوست كه گفت : در نبرد خندق اجازه يافتم كه در جنگ شركت كنم . در واقعهء بعاث كودكى ششساله بودم . « 8 »
هامش
( 1 ) . تهذيب الكمال ، 1 / 30 و 37 ؛ مستدرك حاكم ؛ 3 / 421 ؛ ر . ك : شذرات الذهب ، 1 / 54 ؛ تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 449 .
( 2 ) . مجمع الزوائد ، 9 / 345 ؛ به نقل از شخص زيد ؛ تهذيب التهذيب ، 3 / 399 ؛ الثقات ، 3 / 136 ؛ صفة الصفوة ، 1 / 704 ؛ سير اعلام النبلاء ، 2 / 428 - 427 ؛ تهذيب الكمال ، 10 / 27 - 25 ؛ تهذيب الاسماء ، 1 / 201 - 200 ؛ الاستيعاب 1 / 551 ؛ شذرات الذهب ، 1 / 54 ؛ تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 449 .
( 3 ) . تهذيب الكمال ، 10 / 31 - 30 ؛ مستدرك حاكم ، 3 / 421 ؛ تذكرة الحفاظ ، 1 / 30 ؛ شذرات الذهب ، 1 / 54 ؛ تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 449 . ر . ك : تهذيب التهذيب ، ج 3 ، ص 399 ، به نقل از واقدى .
( 4 ) . تهذيب الكمال ، 10 / 30 و 31 ، مستدرك حاكم ، 3 / 421 ، مجمع الزوائد ، 9 / 345 .
( 5 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 446 ، مجمع الزوائد ، 9 / 345 ؛ تهذيب الكمال ، 10 / 31 .
( 6 ) . مجمع الزوائد ، 9 / 345 ؛ تهذيب الكمال ، 10 / 31 .
( 7 ) . سير اعلام النبلاء ، 2 / 432 ؛ در پاورقى از طبرانى و تهذيب الكمال ، 10 / 29 ؛ تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 449 .
( 8 ) . سير اعلام النبلاء ، 2 / 432 ؛ مستدرك حاكم ، 3 / 421 ؛ تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 449 ؛ تهذيب الكمال ، 10 / 30 .