اين جداى از اموال و مزارعى بود كه قيمتش به صد هزار دينار مىرسيد . « 1 » او مورد عنايت خاص عمر و نيز كاتب مخصوص او بود . « 2 » منصب قضاوت خليفه را داشت و از عمر ، مستمرى مىگرفت . « 3 » چنان كه او و عثمان احدى را در قضاوت و فتوا ، و در فرايض ( ارث ) و قرائت قرآن بر زيد مقدم نمىداشتند . « 4 »
زيد در زمان معاويه مسئول بيت المال مدينه بود . ابن قتيبه دربارهء عبد الملك بن مروان مىگويد : معاويه او را كه جوانى شانزدهساله بود ، به جاى زيد بن ثابت بر بيت المال مدينه گماشت . « 5 » البته عبد الملك نيز هم عقيده زيد بود . « 6 »
پدرش مروان آن قدر به زيد اهتمام مىورزيد كه روزى او را خواست و گروهى را پشت پرده نشاند . او از زيد سؤال مىكرد و آنان مىنوشتند . زيد متوجّه آنان شد ، گفت : مروان ، معذرت مىخواهم ، من رأى خودم را مىگويم . « 7 »
گروهى نزد وى آمدند تا دربارهء مسائلى از وى سؤال كنند . هر چه زيد مىگفت ، مىنوشتند . چون جريان را به او گفتند ، گفت : شايد تمام آنچه به شما گفتهام ، اشتباه باشد . آنچه گفتم ، اجتهاد خودم بود . « 8 » سعيد بن مسيّب مىگفت : قولى از زيد نمىشناسم كه بدان عمل نشود ، در مشرق و مغرب مورد اجماع همگان است . « 9 »
هامش
( 1 ) . الغدير ، 8 / 284 ؛ مروج الذهب ، 1 / 434 .
( 2 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 448 ؛ المعارف ، 260 .
( 3 ) . الطبقات الكبرى ، 2 / 2 / 115 - 116 ؛ تذكرة الحفّاظ ، 1 / 32 ؛ تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 415 .
( 4 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 450 ؛ الطبقات الكبرى ، 2 / 2 / 115 ؛ تذكرة الحفّاظ ، 1 / 32 ؛ كنز العمّال ، 16 / 6 ؛ سير اعلام النبلاء ، 2 / 434 .
( 5 ) . المعارف ، 355 .
( 6 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 452 .
( 7 ) . همان ، الطبقات الكبرى ، 2 / 2 / 116 ؛ سير اعلام النبلاء ، 2 / 438 .
( 8 ) . تهذيب تاريخ دمشق ، 5 / 452 .
( 9 ) . همان ، 451 ؛ الطبقات الكبرى ، 2 / 2 / 116 .