قرآن در عهد ابو بكر ، دچار اشكالات اساسى است كه نمىتوان به سادگى از كنار آن گذشت ، درست آن است كه در اين باره بگوييم زيد بن ثابت يك مصحف شخصى براى خليفه نوشت كه پيش از اين صاحب نسخهء كاملى نبود . « 1 »
ابو عمر دربارهء حديث جمع قرآن به دست زيد بن ثابت در عهد رسول خدا ( ص ) مىگويد :
گروهى با حديث ابن شهاب از عبيد بن السباق از زيد بن ثابت ، به معارضهء حديث مذكور رفتهاند . حديث ابن شهاب مىگويد : پس از كشتار قاريان در يمامه ، ابو بكر زيد بن ثابت را مأمور جمع قرآن كرد ، زيد گفت :
من به جمع قرآن از شاخههاى خرما و سنگهاى سپيد و سينههاى مردان پرداختم . سرانجام آخر سورهء توبه را نزد ابو خزيمه انصارى يافتم و نزد احدى غير از او نبود .
گفتهاند : اگر زيد قرآن را در عهد رسول خدا ( ص ) جمعآورى كرده بود ، آن را از سينه خود مىنوشت و نيازى به آنچه مىگويند ، نداشت . . . « 2 »
گفتهاند امّا خبر جمعآورى قرآن به دست عثمان ، بايد دانست كه وى قرآن را از روى مصحفى جمع كرد كه از جمعآورى ابو بكر ، نزد حفصه بود . . . « 3 » در مقابل شاهد بودن زيد آخرين عرضهء قرآن را ، مصادر فراوانى مىگويد : عبد اللّه بن مسعود آخرين عرضهء قرآن را شاهد بود . « 4 » تفصيل اين مطلب در كتاب مذكور آمده است . « 5 »
هامش
( 1 ) . بنگريد : پژوهشى نو دربارهء قرآن كريم ، 99 - 129 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . الاستيعاب ، 1 / 552 .
( 4 ) . بنگريد : الطبقات الكبرى ، 2 / 2 / 104 ؛ كنز العمّال ، 2 / 224 - 225 ؛ مجمع الزوائد ، 9 / 288 ؛ فتح البارى ، 9 / 40 - 41 .
( 5 ) . بنگريد : پژوهشى نو دربارهء قرآن كريم ، 99 - 129 .