فصل اوّل زيد بن ثابت
1 . انگيزهء بحث
آنگاه كه از برخى شخصيتها و مواضع آنان و حوادثى سخن مىگوييم كه به گونهاى به آنها ارتباط پيدا مىكند يا به سبب اهمّيت خاص همان حادثه يا شناخت نقشى است كه شخصيت مورد نظر ايفا كرده يا بنا به دلايلى از جمله اهداف سياسى ، خواستهاند افتخار اين نقش را به او بدهند . گاهى اوقات نيز اقتضاى بحث ما را بر آن داشته است تا در اين باره اندكى سخن بگوييم .
هدف ما از اين بحث نه هم طرازى با مورّخان است و نه تكميل نقيصهاى كه چه بسا برخى آن را دستاويزى براى كاستن از اهميت كلّ كتاب قرار دهند ، و نه مسائل صورى و حاشيهاى بىاهمّيت مبتنى بر انگيزههاى غير مسئولانه .
گاهى اوقات نيز هدف ما ، بيان تذكّرى احتياطى است ، بر آنچه كه به عنوان يك حقيقت و واقعيت بيان مىشود ، يا تصحيح يك اشتباه يا نشان دادن جوانب سياسى كه بر آن حادثه سايه افكنده و در آن تأثير گذاشته است . علاوه بر اين ، اگر مطلب و نكتهاى را عبرتآموز بدانيم ، براى بهرهگيرى و استفادهء مناسب از آن ، ثبت مىكنيم .
بر اين اساس ، تا حدودى به بررسى و مطالعهء حوادث مرتبط با برخى از