4 . شمار شهيدان احد
در جنگ احد هفتاد نفر از مسلمانان به شهادت رسيدند : چهار نفر از مهاجران و شصت و شش نفر از انصار . « 1 » در تركيب شهدا ارقام ديگرى هم هست ؛ شصت و چهار نفر از انصار ، و شش نفر از مهاجران . در اين نبرد ، هفتاد نفر نيز مجروح شدند . چنان كه در بحث اسيران بدر آورديم ، رسول خدا ( ص ) وعده كرده بود كه اگر اسيران قريش را در قبال اخذ فدا آزاد كنند ، به همين تعداد ، از مسلمانان كشته خواهند شد . مىدانيم كه شمار اسيران مشرك در بدر هفتاد نفر بود . « 2 » بنابراين ساير ارقامى كه در شمار شهيدان احد گفته مىشود ، قابل قبول نيست . « 3 »
قابل توجّه است كه بيشترين شهداى احد از انصار بودند و تفاوت شمار اين شهيدان با مهاجران آن قدر است كه هيچ تناسبى با هم ندارد . علاوه بر اين ، بر حسب شمار رزمندگان هر يك از دو گروه هم نمىتوان تناسب قابل قبولى برقرار كرد . مىدانيم كه قريش سالها كينهء انصار و اهل بيت ( ع ) را به دل داشت . مشركان قريش تمام همّت خويش را بر آن مىداشتند تا مگر ريشهء انصار را بكنند و حتى يك نفر هم از انصار نماند تا در آتش بدمد .
شايد بتوان فهميد كه انصار انگيزهء بيشترى براى دفاع در جنگ و
هامش
10 / 270 ؛ 8 / 270 ؛ فتح البارى ، 3 / 142 ؛ وفاء الوفاء ، 3 / 938 ؛ الاوجز ، 4 / 108 ؛ دلائل النبوه ( بيهقى ) ، 3 / 291 .
( 1 ) . المغازى ، 1 / 300 ؛ سيره حلبى ، 2 / 255 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 446 .
( 2 ) . المغازى ، 1 / 144 .
( 3 ) . بنگريد : سيره مغلطاى ، 49 - 50 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 446 ؛ سيره حلبى ، 2 / 255 ؛ شرح نهج البلاغه ، 15 / 51 - 52 .