اجراى دستورهاى او ، و الّا اين مواضع و جنگ آثار روانى ، اجتماعى و تربيتى مطلوب را نخواهد داشت .
6 . آن دسته از تيراندازان كه سنگرهاى خود را رها كردند ، همه يا برخى از آنان گمان بردند كه رسول خدا ( ص ) در غنايم آنان را فريب خواهد داد و غنايم را در ميان سپاهيان تقسيم نخواهد كرد . اين نشان مىدهد كه در ميان مسلمانان ، برخى افراد ، از معرفت و آگاهى ، و حتى ايمان مطلوبى برخوردار نبودند و لااقل روحيات و اخلاقيات آنان از جمله روى گردانى از دنيا و ايثار ديگران ، در حد مطلوب قرار نداشت . اين در صورتى است كه معتقد نباشيم ، چنين افرادى ، منافقانى بودند كه بنا به مصالحى اظهار ايمان مىكردند . در حالى كه در باطن كافر بودند . آيهء مباركهء قرآن به همين سوء ظنّ آنان اشاره و هشدار مىدهد :
وَ ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَ مَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ .
« 1 »
و هيچ پيامبرى را نسزد كه خيانت ورزد ، و هر كس خيانت ورزد ، روز قيامت با آنچه در آن خيانت كرده ، بيايد .
* * *
هامش
( 1 ) آل عمران ( 3 ) : 161 .