ما بعيد نمىدانيم كه ابو دجانه هم ثابت قدم مانده باشد ، امّا ثبات او همانند على ( ع ) نبود . او در ابتدا با شمشير خود مىجنگيد و چون مسلمانان فرار كردند ، به دفاع از پيغمبر ( ص ) پرداخت و آن حضرت را در پناه خود گرفت . « 1 »
در اين هنگام على ( ع ) جلوى فوجهاى مشركان را مىگرفت و پهلوانان قريش را فرارى مىداد . چنان كه جبرئيل در آسمان ندا داد :
لا سيف الّا ذو الفقار * و لا فتى الّا على .
12 . شكست پس از پيروزى ، چرا ؟
شايد بتوان در تحليل حوادث احد ، نكتههايى را از علل شكست مسلمانان به دست آورد . در پى به مواردى اشاره مىكنيم ؛
1 . روشن است كه سبب اصلى آنچه به پيغمبر ( ص ) و مسلمانان رسيد و هفتاد نفر از آنان كشته شدند و شمار انبوهى زخمى ؛ نافرمانى و سرپيچى از دستور پيغمبر ( ص ) به عنوان فرماندهء كل و نزاع و درگيرى مسلمانان بوده است .
خداوند فرمود :
وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ عَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْ ما تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيا وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ .
« 2 »
و ( در نبرد احد ) قطعا خدا وعدهء خود را با شما راست گردانيد : آنگاه كه به فرمان او ، آنان را مىكشتيد ، تا آن كه سست شديد و در كار ( جنگ و بر سر تقسيم غنايم ) با يكديگر به نزاع پرداختيد ؛ و پس از آن كه آنچه را دوست داشتيد ، ( غنايم را ) به شما نشان داد ، نافرمانى نموديد ؛ برخى از شما دنيا و برخى آخرت را مىخواهند .
هامش
( 1 ) . تفسير فرات ، 24 - 25 ؛ بحار الانوار ، 20 / 104 - 105 .
( 2 ) . آل عمران ( 3 ) : 152 .