اينان را از ما بازمىدارد تا در بهشت رفيق من باشد ؛ مردى از انصار آمد و آن قدر جنگيد تا كشته شد . كفار دوباره هجوم آوردند ؛ فرمود : چه كسى اينان را از ما بازمىدارد تا در بهشت رفيق من باشد ؟ يك انصارى ديگر پاسخ داد . همين طور تا همه هفت نفر كشته شدند . رسول خدا ( ص ) فرمود : ما با يارانمان به انصاف رفتار نكرديم . « 1 »
ما معتقديم كه اين مرد قريشى ، كسى جز على ( ع ) نبوده است . بنابراين مىبينيم از دلاوران كذايى خبرى در ثبات نيست .
چرا اختلاف ؟
شايد از خود بپرسيد كه پس چرا در شمار ثابت قدمان احد تا اين اندازه اختلاف است . چنان كه در برخى روايات تا سى نفر شمرده شدهاند ؟ به نظر ما راز اختلاف ارقام در اين است كه بازگشت مسلمانان پس از فرار به تدريج صورت گرفته است . نخستين نفر كه آمد ، على ( ع ) را ديد . دومى كه آمد ، اوّلى و على ( ع ) را ديد ، و همين طور ادامه پيدا كرد تا عدد به سى نفر رسيد .
شايد دليل ذكر ابو دجانه به عنوان يكى از ثابت قدمان انصار كه در جمع آن هفت نفر نبود ، همين نكته باشد . البته عبد اللّه بن مسعود ، ثبات وى را تكذيب كرد . مىگويند : همهء مردم جز على ( ع ) فرار كردند . گروهى به سوى رسول خدا ( ص ) بازآمدند . نخستين آنان عاصم بن ثابت و ابو دجانه بودند . « 2 »
در روايت ديگرى در نسخهء چاپى الارشاد مفيد آمده كه ابو دجانه و سهل بن حنيف در حالى كه هر كدام شمشيرى به دست داشتند ، بالاى سر پيغمبر ( ص ) ثابت ايستادند تا از آن حضرت دفاع كنند . از اصحاب فرارى چهارده نفر بازگشتند . « 3 »
هامش
( 1 ) . حياة الصحابة ، 1 / 533 ؛ البداية و النهايه ، 4 / 26 ؛ صحيح مسلم ، 5 / 178 .
( 2 ) . قاموس الرجال ، 5 / 7 ؛ الارشاد ، 50 .
( 3 ) . بحار الانوار ، 20 / 83 ؛ الارشاد ، 50 .