تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 82

مساهمون:

ص٨٢
ترجمه : مثال عدد « 975741 » را بر عدد « 53 » تقسيم كرده خارج قسمتش « 18410 » عدد صحيح و يازده جزء از پنجاه و سه جزء گرديد و شكل مقابل صورت آن مىباشد . شرح مثلا عدد « 975741 » را خواستيم بر عدد « 53 » تقسيم كنيم بعد از اينكه جدول را رسم كرديم و ايندو عدد را در آن طبق گفته قبل قرار داديم ملاحظه مىكنيم كه « 53 » محاذي « 97 » واقع مىشود بزرگ‌ترين عددي كه اگر آن را در « 53 » ضرب كنيم و حاصل ضربش را از « 97 » كم كنيم باقيمانده از « 53 » كمتر است « 1 » مىباشد چنان كرديم و حاصل را در زير « 97 » قرار داده و باقيمانده را كه « 44 » باشد در زير خطّ عرضى قرار داديم و « 1 » را بالاى جدول روى عدد « 9 » گذارديم . بعد « 53 » را به طرف راست يك مرتبه نقل داده سپس از مقسوم عدد « 5 » را با « 44 » در نظر گرفته عدد ملحوظ « 445 » مىشود . آنگاه آن را به « 53 » تقسيم مىكنيم عدد قابل قسمت « 8 » است و اينعمل را مانند قبل انجام مىدهيم تا پايان عمل يعنى تا جائى كه « 53 » با « 41 » محاذى شود آنگاه فوق جدول را مىنگريم « 18410 » به چشم مىخورد و نيز داخل جدول عدد « 11 » ديده مىشود . پس خارج قسمت ايندو عدد 53 / 11 18410 مىباشد . و براى راهنمائى بيشتر نحوه‌اى كه مقسوم را به طرف چپ انتقال دهيم و مقسوم عليه را بجاى خود ثابت بگذاريم در جدول مقابل رسم نموديم .
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 82 | الشيخ البهائي العاملي / سيد محمد جواد ذهنى تهرانى