تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 67

مساهمون:

ص٦٧
چنانچه مرحوم مصنّف به دو طريق آن بطور اشاره و يكى ديگر را بتفصيل بيان مىكند . امّا آنطريق مفصّل عبارتست از ضرب شبكه كه بعدا شرح آن مىآيد . و امّا آن دو طريق ديگر عبارتند از : ضرب توشيح و ضرب محاذات . و ما براى استفاده مبتدئين ايندو طريقه را مشروحا بيان مىكنيم .

ضرب توشيح

طرز نوشتن آن بدين نحو است : مضروب فيه را در يك جانب صفحه بطورى مىنويسيم كه آحاد در زير و عشرات در فوق آن و مآت در بالاى عشرات قرار بگيرد و به همين نحو اگر داراى مراتب ديگر بود مىنويسيم سپس به همين كيفيّت عدد مضروب را در مقابلش چنانچه ديده مىشود رسم مىكنيم .

طريق عمل

بعد از اينكه ايندو عدد را بطريق مذكور نوشتيم مرتبه مآت مضروب را كه « 1 » باشد در تمام مراتب مضروب فيه ضرب مىكنيم باينطريق : اوّل آن را در « 4 » كه مرتبه مآت مضروب فيه است ضرب كرده و حاصل آن را در مقابل يعنى بين « 1 » و « 4 » مىنويسيم سپس آن را در مرتبه عشرات مضروب فيه يعنى « 1 » ضرب كرده و حاصل آن را در زير « 4 » مىنويسيم يعنى بين « 1 » و « 2 » . سپس آن را در مرتبه آحاد مضروب فيه يعنى « 3 » ضرب كرده و نتيجه آن را در زير « 1 » يعنى بين « 3 » و « 4 » رسم مىكنيم . پس از آن چون مراتب مضروب فيه تمام مىشود يك ستون به طرف چپ رفته تمام مراتب مضروب فيه را چنانچه قبلا نوشته بوديم دو مرتبه نوشته و از مراتب
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 67 | الشيخ البهائي العاملي / سيد محمد جواد ذهنى تهرانى