تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 63

مساهمون:

ص٦٣
المرتبة الاولى و ارسم آحاد الحاصل تحتها و أحفظ لعشراته آحادا بعدّتها لتزيدها على حاصلضرب ما بعدها إنكان عددا و إنكان صفرا رسّمت عدّة العشرات تحته . و ان لم يحصل آحاد فضع صفرا حافظا لكلّ عشرة واحدا لتفعل به ما عرفت . و متى ضربت في صفر فارسم صفرا . و إنكان مع المفرد اصفارا فارسمها على يمين سطر الخارج . ترجمه : تبصره پس اگر مراتب مضروب و مضروب فيه زياد و عمل ضرب داراى فروع و شعبى بود از قلم كمك بگير پس اگر ضرب مفرد در مركّب بود عددين را ترسيم نما پس از آن مفرد را در مرتبه اوّل از مركّب ضرب كن و بعد آحاد حاصلضرب را زير آن بنويس و براى عشراتش بتعداد آن از آحاد عددى را حفظ نما تا بر حاصل ضرب بعدى بيفزائى مشروط باينكه در مرتبه بعد عدد باشد و اگر صفر بود تعداد عشرات را زير صفر رسم كن . و اگر از ضرب مفرد در مراتب عدد مركّب آحاد حاصل نشده بلكه صرفا عشرات بدست آمد پس بعد از ضرب صفرى ترسيم كن و براى عشره بدست آمده واحدى را حفظ كن تا طبق عمل قبلى آن را به كار ببرى . و هر زمانى كه عددى را در صفر ضرب نمودى پس بعد از ضرب صفر را ترسيم نما . و اگر با عدد مفرد صفرهائى بود پس از اتمام عمل ضرب در سطر خارج تمام آن صفرها را سمت راست عدد بدست آمده رسم كن . شرح در اين تبصره مرحوم مصنّف بطور تفصيل و بنحو مشروح كيفيّت ضرب را بيان مىفرمايد و شرح آن اينست :
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 63 | الشيخ البهائي العاملي / سيد محمد جواد ذهنى تهرانى