اگر مضروب فيه « 15 » باشد مجموع را در عدد « 10 » ضرب مىنمائيم و اگر « 150 » باشد در عدد « 100 » و اگر « 1500 » باشد در عدد « 1000 » و حاصل ضرب جواب مىباشد .
و امّا اگر عدد مضروب داراى نصف صحيح و كسر بود قاعده اينستكه :
اوّل نصف صحيح آن را بدست آورده پس از آن مانند سابق عمل مىكنيم فقط در اينقسم يك عمل اضافه دارد و آن اينستكه :
در پايان اگر مضروب فيه « 15 » باشد بعدد مبسوط « 5 » را كه نصف « 10 » است اضافه مىنمائيم و اگر « 150 » باشد عدد « 50 » و اگر « 1500 » باشد « 500 » را علاوه مىنمائيم و حاصل جمع جواب مىباشد :
قوله : فزد عليه نصفه : ضماير مجرورى به كلّ عدد راجعند .
متن : مثالها :
اربعة و عشرون في خمسة عشر .
الجواب ثلثمأة و ستّون او خمسة و عشرون في مأة و خمسين .
الجواب ثلاثة آلاف و سبعمأة و خمسون .
ترجمه : مثال « 1 »
اگر بخواهى عدد « 24 » را در « 15 » ضرب كنى طبق قاعده مذكور جوابش « 360 » مىشود و اگر « 25 » را در « 150 » بخواهى ضرب نمائى جوابش « 3750 » مىگردد .
شرح اگر عدد « 24 » را بخواهيم در « 15 » ضرب كنيم ابتداء آن را نصف كرده سپس نصف يعنى « 12 » را با خودش جمع مىكنيم حاصل كه « 36 » باشد در « 10 » ضرب مىكنيم حاصل « 360 » مىشود و اين همان حاصل ضرب « 24 » در « 15 » است .
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 53
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص٥٣