اضافه كن و سپس عدد بدست آمده را به عشرات بسط داده آنگاه مضروب آحاد در آحاد را بعدد حاصل اضافه نما آنچه بدست مىآيد حاصلضرب دو عدد منظور مىباشد .
شرح اين قاعده مربوط است بضرب اعداديكه بين « 10 » و « 20 » قرار دارند در اعداديكه بين « 20 » و « 100 » واقع شدهاند بشرطيكه مشتمل بر دو مرتبه باشند .
پس اعداد « 20 ، 30 ، 40 ، 50 ، 60 ، 70 ، 80 ، 90 » از مورد بحث خارجند .
و آن اينستكه :
ابتداء آحاد عدد كوچكتر را در تعداد تكرار عدد « 10 » ضرب مىكنيم .
مثلا اگر ضرب « 14 » در « 56 » باشد « 4 » را در « 5 » كه تعداد تكرار « 10 » در عدد بزرگتر است ضرب مىكنيم آنگاه حاصلضرب را با عدد بزرگتر جمع مىكنيم سپس حاصل جمع را در عدد « 10 » ضرب كرده پس از آن حاصل ضرب آحاد يكى را در آحاد ديگرى بدست آورده با عدد مبسوط جمع مىكنيم نتيجه جوابى است كه مطلوب ما مىباشد .
قوله : آحاد اقلّهما : يعنى اقلّ المضروبين .
قوله : على اكثرهما : يعنى اكثر المضروبين .
قوله : و تزيد عليه : ضمير در « عليه » به عدد مبسوط راجع است .
متن : مثالها :
اثنا عشر في ستّة و عشرين زدت الاربعة على الستّة و العشرين و بسطت الثّلاثين عشرات و تمّمت العمل حصل ثلث مأة و اثنا عشر .
ترجمه : مثال
اگر بخواهى عدد « 12 » را در « 26 » ضرب كنى مىبايد عدد « 4 » را به « 26 » بيفزائى و حاصل يعنى « 30 » را به عشرات بسط دهى و سپس عمل را باتمام رسانى و عدد حاصل شده « 312 » است كه مطلوب ما مىباشد .
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 51
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص٥١