تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 49

مساهمون:

ص٤٩
شرح مثلا در ضرب عدد « 12 » در « 13 » ابتداء « 2 » را با « 13 » جمع مىكنيم سپس حاصل را در « 10 » ضرب كرده « 150 » مىشود بعد حاصل ضرب « 2 » در « 3 » را با آن جمع كرده حاصل « 156 » مىشود و اينعدد حاصلضرب « 12 » در « 13 » مىباشد . متن : قاعدة : كلّ عدد تضرب في خمس او خمسين او خمسمأة فابسط نصفه عشرات او مآت او الوفا و خذ للكسر نصف ما اخذت للصّحيح . ترجمه :

قاعده ضرب اعداد در پنج و پنجاه و پانصد

هر عددى را كه بخواهى در پنج يا پنجاه يا پانصد ضرب كنى پس نصف آن را به عشرات يا مآت يا الوف بسط بده و اگر عدد صحيح نباشد قاعده اينست كه براى كسر آن نصف آنچه براى صحيح اخذ كردى ، اخذ نمائى . شرح قاعده ضرب اعداد در « 5 » يا « 50 » يا « 500 » اينستكه : اگر آن عدد صحيح باشد يعنى داراى نصف بدون كسر باشد آن نصف را يا در « 10 » ضرب مىكنيم اگر مقصود ضرب آن در « 5 » باشد . و يا در « 100 » اگر منظور ضرب آن در « 50 » باشد . و يا در « 1000 » اگر مطلوب ضرب آن در « 500 » باشد . و حاصل همان حاصلضرب عدد منظور در يكدام از 5 يا 50 يا 500 است و چنانچه آن عدد داراى نصف صحيح نباشد قاعده اينستكه نصف صحيح آن را ابتداء اخذ نموده و طبق قبل عمل مىكنيم پس از آن نصف 10 و يا نصف 100 و يا نصف 1000 را به آن اضافه كرده و حاصل جمع همان عدد مطلوب مىباشد .