تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 35

مساهمون:

ص٣٥
منتقل شده « 7 » را از « 9 » كه بجاى صفر گذارده بوديم كم مىكنيم باقيمانده كه « 2 » باشد در زير آن رسم مىكنيم بعد عدد « 1 » را از « 1 » كم كرده باقى چيزى نمىماند پس حاصل تفريق در اين مثال « 26 » مىشود . و امّا مثالى را كه مرحوم مصنّف آورده است : ابتداء عدد « 3 » را از محاذى خود كه عدد « 2 » باشد تفريق مىكنيم چون ممكن نيست از مرتبه عشرات واحدى را اخذ كرده در پهلوى « 2 » قرار مىدهيم پس « 2 » به « 12 » مبدّل مىشود و « 7 » كه مرتبه عشرات است به « 6 » مبدّل مىگردد سپس « 3 » را از « 12 » تفريق كرده حاصل را كه « 9 » باشد در زير خطّ عرضي مىنويسيم آنگاه « 5 » را كه مرتبه بعدى است از « 6 » كه عدد فوقست كم مىكنيم و همچنين تا پايان عمل فلذا حاصل عدد « 2119 » مىشود . متن : و لك الابتداء من اليسار هكذا . ترجمه : و مىتوانى از جانب چپ آغاز كنى به اين نحو :

شرح : طرز دوّم

و امّا طرز دوّم اينستكه از طرف چپ شروع مىكنيم مثلا در مثال مذكور بعد از اينكه اعداد را در جدول قرار داديم عدد « 5 » را از « 9 » كم كرده حاصل را كه « 4 » باشد در زير آن قرار داده سپس عدد « 6 » را از عدد فوقش كه « 3 » باشد تفريق مىكنيم چون ممكن نيست واحدى از مرتبه قبلى اخذ كرده و پهلوى آن قرار مىدهيم باقيمانده « 13 » مىشود لذا عدد واحد را از « 4 » كه باقيمانده قبلى بود كم كرده « 4 » را محو كرده و « 3 » را اثبات مىكنيم آنگاه حاصل تفريق « 6 » از « 13 » را كه « 7 » باشد در زير مىنويسيم سپس 9 را كه مرتبه بعدى است از « 5 » تفريق مىكنيم چون ممكن نيست عدد واحد را از مرتبه قبلى اخذ كرده پهلويش قرار داده لذا مبدّل به « 15 » مىشود آنگاه از حاصل قبلى واحد را كم كرده پس « 7 » را محو
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 35 | الشيخ البهائي العاملي / سيد محمد جواد ذهنى تهرانى