ثمّ اربعة ثمّ ثلثة ليبقى كلّ من المجهولات الثّلاثة .
ترجمه و شرح :
حلّ
اينمسئله و امثال آن از مسائل عامّ الابتلاء و سيّال را مىتوان از طريق ديگرى كه بسيار سهل و آسان است حلّ نمود و آن اين است كه كسرين يعنى ثلث و ربع را در يكديگر ضرب نموده و صورت را از مخرج كم مىنمائيم .
و اين قاعده در همه موارد جاريست لذا در مسئله گذشته صورت عدد واحد و مخرج عدد دوازده مىشود و بعد از تفريق عدد يازده باقى مىماند كه ثمن اسب است .
و براى بدست آوردن پول شخص اوّل « 4 » كه مخرج ربع است از « 12 » كم مىنمائيم حاصل كه عدد « 8 » باشد پول شخص اوّل مىباشد و براى تحصيل مقدار پول شخص دوّم عدد « 3 » كه مخرج ثلث است از « 12 » تفريق نموده « 9 » حاصل مىشود كه پول شخص دوّمى است .
متن : مسئلة :
ثلاثة اقداح مملوّة احدها باربعة ارطال عسلا و الآخر بخمسة خلّا و الآخر بتسعة ماء صبّت فى اناء واحد و مزّجت سكنجبينا ثمّ ملئت الاقداح منه فكم فى كلّ من كلّ .
ترجمه و شرح :
مسئله « 8 »
سه ظرف بزرگ است كه در يكى چهار رطل عسل ريختهاند و در ديگرى پنج رطل سركه و در ديگرى نه رطل آب .
حال هرسه را در يك ظرف بسيار بزرگى ريختند و ممزوج نمودند و آن را سكنجبين ساختند پس از آن هركدام از سه ظرف قبلى را از اين سكنجبين پر نمودند .
حال معيّن كنيد در هر ظرف از هركدام از سه مايع چقدر ريخته شده است .