پس اوّل بايد مجهول در سؤال را شيئ فرض كنيم سپس طبق سؤال عمليّات « ضرب ، تقسيم ، جمع ، تفريق » را شروع كرده و به آن ادامه دهيم تا بمعادله منتهى شويم .
و منظور از معادله يكدستگاه جبرى است كه در يك طرف دستگاه رقمى و در طرف ديگر رقم ديگرى واقع شود كه بايد اينمعادله را حلّ كرد تا شيئ مجهول را كه مطلوب است بدست آوريم .
البتّه بدست آوردن مطلوب از طريق دستگاه جبرى مستلزم دو عمل است : جبر و مقابله .
عمل جبر يعنى ناقص را كامل كردن و مقابله يعنى دو طرف دستگاه را عدل يكديگر قرار دادن .
متن : و الطّرف ذو الإستثناء يكمّل و يزاد مثل ذلك على الآخر و هو الجبر .
و الأجناس المتجانسة المتساوية فى الطّرفين تسقط منهما و هو المقابلة .
ثمّ المعادلة امّا بين جنس و جنس و هى ثلاثة مسائل تسمّى المفردات او جنس و جنسين و هى ثلاث اخر يسمّى المقترنات .
ترجمه و شرح : قبلا بطور مختصر گفتيم كه براى بدست آوردن مجهول بايد دو عمل را بجاى آوريم : جبر و مقابله .
و اشارهاى به معناى ايندو كرديم اينك تفصيل ايندو .
اگر در يكدستگاه جبرى در طرفى از آن رقمى بود كه داراى مستثنى و مستثنى منه بود و طرف ديگر آن چنين نبود قاعده اينستكه به مقدار مستثنى بمستثنى منه اضافه مىكنيم و آن را رقم كاملى قرار مىدهيم و سپس به همين مقدارى كه افزوديم به طرف ديگر دستگاه نيز اضافه مىنمائيم و اينعمل را جبر مىنامند .
مثلا اگر معادله چنين بود : 28 عدد - 2 مال الّا 10 شيئ
ابتداء « 10 » شيئ الّا دو مال را كامل مىكنيم يعنى « 2 » مال كه « 4 » شيئ
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 215
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص٢١٥