شرح
طريق چهارم اينستكه بايد درصدد باشيم هروقت مقدار ارتفاع خورشيد به « 45 » درجه رسيد « از طريق اسطرلاب علم پيدا كرديم » آنوقت سايه مرتفع را به بينيم چقدر است همان مقدار خود مرتفع مىباشد .
قوله : مه : يعنى « 45 » درجه زيرا « ميم » بحروف ابجد « 40 » و « ها » « 5 » مىباشد .
متن : طريق آخر :
ضع شظية الارتفاع على مه وقف بحيث ترى رأس المرتفع من الثّقبتين .
ثمّ إمسح من موقفك الى اصله و زد قامتك على الحاصل فالمجتمع هو المطلوب .
و براهين هذه الاعمال مبيّنة في كتابنا الكبير .
ولي على الطّريق الاخير برهان لطيف لم يسبقني اليه احد .
اوردته فى تعليقاتي على فارسيّة الاسطرلاب .
ترجمه : طريق ديگر
شظيه ارتفاع در دستگاه اسطرلاب را روى ( مه ) يعنى « 45 » درجه قرار بده و بطورى بايست كه نوك مرتفع را از دو سوراخ آن ببينى سپس از محلّ ايستادنت تا بيخ مرتفع را اندازه بگير و بعد مقدار قامتت را بر حاصل بيفزا و مجموع مطلوب ما مىباشد .
و براهين و ادلّه اين اعمال در كتاب كبير ما بيان شده است .
سپس مرحوم مصنّف مىفرمايند :
و براى ما بر طريق اخير برهانى است لطيف كه احدى قبل از ما آن را ذكر نكرده است و ما آن را در تعليقات و حواشى بر اسطرلاب فارسى ذكر نمودهايم .
شرح طريق پنجم نيز مشتمل بر عمليّاتى است چند بشرح ذيل :
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 196
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص١٩٦