تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 184

مساهمون:

ص١٨٤
ارتفاع التّامّ و كمّل العمل و براهين جميع هذه الاعمال مفصّلة في كتابنا الكبير المسمّى ببحر الحساب وفّقنا اللّه تعالى لا تمامه . ترجمه : و امّا مساحت مخروط مضلّع . پس يك ضلع از قاعده بزرگ را در ارتفاعش ضرب كن و حاصل ضرب را بر تفاضل بين يكى از اضلاع قاعده بزرگ و ضلعى از قاعده كوچك تقسيم نما تا مساحت ارتفاع مخروط تامّ بدست آيد و سپس عمل را باتمام برسان . و براهين و ادلّه تمام اين اعمال بنحو تفصيل در كتاب كبير ما كه به بحر الحساب موسوم است و خداوند متعال توفيق اتمام آن را بما عنايت فرمايد مذكور مىباشد . شرح امّا مساحت مخروط ناقص مضلّع را بواسطه چند عمل زير مىتوان بدست آورد . اوّل : يك ضلع از اضلاع بزرگ را در ارتفاع ضرب مىكنيم . دوّم : تفاوت بين يكى از اضلاع قاعده بزرگ و يكى از اضلاع قاعده كوچك را بدست مىآوريم . سوّم : حاصل ضرب اوّل را بر اين تفاوت تقسيم مىكنيم خارج قسمت ارتفاع مخروط تامّ است . بعد تمام اعمال بعدى را كه در مخروط ناقص مستدير انجام داديم بجاى مىآوريم حاصل مساحت مخروط ناقص مضلّع است . و امّا ادلّه و براهين اموريكه در اين فصل و فصول قبلى گفته شد تمام را مصنّف ( ره ) در كتاب كبير خود بنام بحر الحساب آورده‌اند و لكن جاى بسيار تأسّف است كه اين كتاب از كتب خطّيّه‌اى است كه تا به حال بطبع نرسيده بلكه نسخه خطّى آن هم يا اصلا نيست و يا اگر هم باشد در غايت عزّت و ندرت است بطوريكه در هر كتابخانه نمىتوان به آن دست يافت . و ما نيز از ذكر ادلّه و براهين در اينجا صرفنظر كرديم زيرا خوف آن داشتيم كه باعث ملال خاطر و كدورت حال شود