تفريق و مكرّر نمودنش بيك مرتبه تضعيف بوده و چند مرتبه بتعداد عدد ديگر ضرب و تجزيهاش به دو قسم متساوى تنصيف و به چند قسم برابر بتعداد عدد ديگر قسمت مىباشد .
و تحصيل آنچه از تربيع عدد حاصل شود تجذير ناميده مىشود .
و لازم است اين عمليّات را در ضمن چند فصل وارد نمائيم .
شرح بعد از فراغ از مقدّمه مىپردازيم باصل بحث كه مرحوم مصنّف آن را در ضمن ده باب به اين ترتيب بيان فرموده است :
باب اوّل در حساب اعداد صحيحه .
باب دوّم در حساب اعداد كسرى .
باب سوّم در استخراج مجهولات عددى از طريق اعداد اربعه متناسبه .
باب چهارم در استخراج مجهولات به حساب خطائين .
باب پنجم در استخراج مجهولات به حساب عكس .
باب ششم در مساحت « بكسر ميم » .
باب هفتم در ملحقات و توابع مساحت .
باب هشتم در استخراج مجهولات از طريق جبر و مقابله .
باب نهم در پارهاى از قواعد شريفه .
باب دهم در مسائل متفرقه .
امّا باب اوّل كه مربوط است به حساب اعداد صحيحه در بيان هفت امر است بقرار ذيل :
1 - جمع : و آن عبارتست از اضافه كردن عددى بر عدد ديگر مانند زياد كردن عدد « 4 » بر عدد « 6 » كه حاصلش « 10 » مىشود .
2 - تفريق : و آن عبارتست از كم كردن و كاستن عددى را از عدد ديگر مثل كم كردن عدد « 6 » را از عدد « 10 » كه باقيمانده « 4 » مىشود .
3 - تضعيف : و آن عبارتست از اينكه عددى را يك مرتبه تكرار كنند و بعبارت
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 18
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص١٨