تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 177

مساهمون:

ص١٧٧
مساحت قطعه كوچك : ابتداء مركز قطعه را كه در حقيقت مركز دائره هست پيدا نموده و از آن دو خطّ خارج نموده كه به دو رأس قوس متّصل شوند پس به صورت قطاع درمىآيد بعد قطاع را تقسيم كرده بطوريكه يك مثلّث و يك قطعه از آن حاصل شود سپس مساحت مثلّث را تحصيل نموده از مساحت قطاع كم كرده مساحت قطعه بدست مىآيد . مساحت قطعه بزرگ : همان عمليّات را كه براى بدست آوردن مساحت قطعه كوچك انجام داده بوديم انجام مىدهيم الّا اينكه در اينجا مساحت مثلّث را بمساحت قطاع مىافزائيم تا مساحت قطعه بزرگ حاصل شود چنانچه در شكل ديده مىشود . متن : و امّا الهلالي و النّعلي فصل طرفيهما و انقص مساحة القطعة الصّغرى من الكبرى . ترجمه و شرح : مساحت هلالى و نعلى را اگر خواستيم بدست آوريم بايد ابتداء دو طرف هلالى يا نعلى را بوسيله خطّ مستقيم وصل نموده آنگاه دو قطعه يكى بزرگ‌تر و ديگرى كوچك‌تر و داخل بزرگ حاصل مىشود مساحت قطعه بزرگ‌تر را ابتداء بدست آورده . بعد مساحت كوچك‌تر را تحصيل مىكنيم سپس مساحت كوچك را وقتى از بزرگ كسر كرديم مساحت نعلى و هلالى بدست مىآيد . متن : و امّا الإهليلجي و الشّلجمي فاقسمهما قطعتين . ترجمه و شرح : و امّا براى بدست آوردن مساحت اهليلجى و شلجمى كافيست كه آن دو را به دو قطعه نموده و سپس مساحت هر دو را بدست آورده و باهم جمع كنيم حاصل جمع مساحت ايندو مىباشد .