9 - عظيمه ارتفاع .
10 - عظيمه مشرق و مغرب .
كه هركدام از اينها را طورى در روى كره زمين در فضا تصوير مىكنند كه زمين بواسطه آن به دو نيمه مساوى تقسيم مىشود و اگر دائره مفروضه روى سطح كره آن را به دو نيمه متساوى تقسيم نكند به آن صغيره گويند چنانچه صغائرى كه در علم هيأت از آنها نام مىبرند و اشهر از صغائر ديگرند سه مىباشند .
1 - مدارات ميول يا مدارات يومى .
2 - مدارات عروض .
3 - مقنطرات .
و شرح و تفصيل هر كدام از عظائم و صغائر در علم هيئت مسطور و مذكور است .
متن : او ستّة مربّعات متساوية فمكعّب .
او دائرتان متساويتان متوازيتان و سطح و اصل بينهما بحيث لو ادير خطّ مستقيم و اصل بين محيطهما عليهما ماسّة بكلّه في كلّ الدّورة فاستوانة و هما قاعدتاها و الواصل بين مركزيهما سهمهما .
فإنكان عمودا على القاعدة فالاستوانة قائمة و الّا فمائلة .
ترجمه : و اگر شش مرّبع متساوى به جسمى محيط باشند شكل حادث مكعّب ناميده مىشود و اگر دو دائره متساوى و متوازى و يك سطحى كه بين ايندو را وصل مىكند بجسمى احاطه داشته باشند بطورى كه اگر خطّ مستقيمى را كه فاصله بين محيط دو دائره را بهم وصل مىكند روى آن سطح دور دهيم در هر دورى تمام آن سطح را مسّ نمايد شكل حادث را استوانه خوانده و دو دائره مذكور را قاعده آن گفته و خطّى كه مركز دو دائره را بهم وصل مىنمايد سهم استوانه نام دارد .
و اگر سهم بر قاعده استوانه عمود باشد استوانه را قائم و در غير اين صورت آن را استوانه مايل خوانند .
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 160
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص١٦٠