تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 13

مساهمون:

ص١٣
و منظور از كسور تسعه اين كسور هستند . نصف ثلث ربع خمس سدس سبع ثمن تسع عشر ( 2 / 1 ) ( 3 / 1 ) ( 4 / 1 ) ( 5 / 1 ) ( 6 / 1 ) ( 7 / 1 ) ( 8 / 1 ) ( 9 / 1 ) ( 10 / 1 ) عدد منطق بر سه قسم است : اوّل آنكه هم داراى جذر باشد و هم كسر مانند « 4 » و « 9 » . دوّم آنكه فقط جذر داشته باشد مانند « 121 » كه جذر آن يازده است . سوّم آنكه فقط يكى از كسور تسعه را داشته باشد مانند « 12 » كه نصف و ثلث و ربع و سدس دارد . عدد اصمّ فقط يك قسم است و آن اينست كه نه جذر داشته باشد و نه كسر مانند عدد « 11 » . تبصره وجه تسميه عدد بمنطق اينست كه بجذر و كسر خود گويا است و عدد اصمّ چون بايندو گويا نيست نامش را چنين نهاده‌اند . متن : و المنطق ان ساوى اجزائه فتام او نقص عنها فزائد اوزاد فناقص . ترجمه : و عدد منطق اگر با اجزائش مساوى باشد به آن تامّ گفته و اگر از آنها كمتر بوده زائد و در صورتى كه بيشتر باشد ناقص خوانند . شرح تقسيم سوّم مربوط است بتقسيم عدد منطق و آن اينست : عدد منطق بر سه قسم است : 1 - تامّ . 2 - زائد . 3 - ناقص . عدد تامّ عبارتست از عدد منطقى كه اجزاء كسرى آن را وقتى باهم جمع كنيم با آن مساوى باشند مانند عدد « 6 » كه اجزاء كسرى آن سه تا است :
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 13 | الشيخ البهائي العاملي / سيد محمد جواد ذهنى تهرانى