شرح
در اينمقدّمه مرحوم مصنّف تفصيل مخارج كسور را بيان كرده و چنين مىفرمايد :
مخرج عبارتست از كوچكترين عدديكه صورت كسر را صحيح باشد از آن بردارند .
مثلا وقتى مىگويند « 5 / 2 » يعنى چيزى را به پنج قسمت كرده و دو قسمت آن را برداشتهاند .
پس كوچكترين عدديكه آنچيز را بآنعدد تقسيم كردهاند و دو قسمتش را برداشتهاند پنج است .
تفصيل مخارج كسور
مخرج كسر مفرد عبارتست از عدد « 2 » در كسر نصف و « 3 » در كسر ثلث و « 4 » در كسر ربع و « 5 » در كسر خمس تا آخر .
و امّا مخرج كسر مكرّر نيز همان مخرج كسر مفرد است فقط فرق ايندو در صورت كسر است .
و امّا مخرج كسر مضاف عبارتست از حاصل ضرب مخارج مفردات يعنى مضاف را كسر عليحدّه حساب نموده و مضافاليه را همچنين فرض مىكنيم .
آنگاه مخرج مضاف را در مضافاليه و صورت كسر مضاف را در صورت كسر مضافاليه ضرب كرده و حاصل اين ضرب صورت و مخرج كسر مضاف را تشكيل مىدهد .
مثلا در كسر مضاف 6 / 5 / 3 / 2 حاصل 18 / 10 مىشود .
و امّا مخرج كسر معطوف پس قاعده اينستكه دو كسر متعاطف را ملاحظه مىكنيم اگر مخرج آن دو متباين بودند در يكديگر ضرب كرده و حاصل مخرج مشترك ايندو است مانند 3 / 2 و 4 / 1 كه مخرج عدد « 12 » است و اگر بين آن دو نسبت توافق بود وفق يكى را در نفس ديگرى ضرب مىكنيم مانند 4 / 2 و 6 / 1 كه مخرج مشترك عدد « 12 » است و اگر بين آن دو تداخل بود بعدد بزرگتر اكتفاء كرده و همان را مخرج مشترك قرار مىدهيم مانند 3 / 1 و 9 / 2 .