وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ
. « 1 »
و هيچ مرد و زن مؤمنى را نرسد كه چون خدا و فرستادهاش به كارى فرمان دهند ، براى آنان در كارشان اختيارى باشد .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
. « 2 »
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ؛ در برابر خدا و پيامبرش ( در هيچ كارى ) پيشى مجوييد و از خدا پروا داريد كه خدا شنواى داناست .
سرور و شادمانى رسول خدا ( ص ) از اين ايمان عميق و تسليم مطلق بود و بس . روايت كردهاند كه رسول خدا ( ص ) در كنار نزديكترين چاه بدر فرود آمد ، حباب بن منذر وقتى مطمئن شد كه انتخاب اين موضع به فرمان خدا نبوده ، پيشنهاد كرد كه در نزديكترين چاه فرود آيند و آنگاه چاههاى ديگر را از بين برده و بر سر چاهى كه فرود آمدهاند ، حوضى بسازند و بدين ترتيب دست دشمن را از آب كوتاه كنند . رسول خدا ( ص ) پيشنهاد وى را پذيرفت و دستور داد كه مطابق آن عمل كردند . از آن هنگام ، حباب را « حباب ذو الرأى » صاحب رأى ، ناميدند . « 3 »
اين روايت از ديدگاه ما درست نيست ، زيرا
1 . عصمت پيامبر ( ص ) از خطا و نسيان به ضرورت عقل و نقل ثابت شده است . بدين ترتيب رأى و عمل آن حضرت در همهء امور درست است و خطا و اشتباه در آن راه ندارد .
2 . عدوة قصوى يعنى آن كنارهء وادى يليل كه دور تر از مدينه بود و مشركان در آنجا فرود آمده بودند ، داراى آب و زمينى مناسب بود ، امّا در عدوة دنيا
هامش
( 1 ) . احزاب ( 33 ) : 36 .
( 2 ) . حجرات ( 49 ) : 1 .
( 3 ) . سيره ابن هشام ، 2 / 272 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 376 ؛ سيره حلبى ، 2 / 155 .