برخوردار بود .
3 . اوضاع اجتماعى مردم عرب
مطالعهء كتب تاريخ نشان مىدهد كه مردم عرب جاهلى از نظر اجتماعى تا چه اندازه عقب مانده بودند . ديديم كه چپاول و غارتگرى ، و تعصّب قبيلهاى از ويژگىهاى عمده عرب بود . چنان كه هرگاه كسى پيدا نمىشد تا او را غارت كند ، به دوستان و حتى عموزادگان خود يورش مىبرد و آنان را قتل و غارت مىكرد . همين وضع بود كه عرب جاهلى را به قتل و زنده به گور كردن فرزندان خصوصا دختران واداشت . اين پديدهء زشت اجتماعى در قبايل تميم ، قيس ، اسد ، هذيل ، بكر بن وائل ، « 1 » ربيعه و كنده « 2 » رواج داشت . ميزان گستردگى و شيوع اين پديده را مىتوان از آيات قرآن فهميد كه مىفرمايد :
وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَ إِيَّاهُمْ .
« 3 »
و فرزندان خود را از بيم تنگدستى مكشيد ؛ ما شما و آنان را روزى مىرسانيم .
وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ .
« 4 »
و هنگامى كه از دخترك زنده به گور پرسند : به كدامين گناه كشته شده است ؟ !
مطابق نظر برخى پژوهشگران تاريخ عرب ، اين پديده در همهء قبايل عرب رواج داشته است . « 5 »
هامش
( 1 ) . بنگريد : شرح نهج البلاغه ، 13 / 174 .
( 2 ) . بنگريد : النظم الإسلامية ، 442 .
( 3 ) . انعام ( 6 ) : 151 .
( 4 ) . تكوير ( 81 ) : 8 - 9 .
( 5 ) . شرح نهج البلاغه ، 443 .