ايمان قلبى و باطنى آن است كه در درون انسان پديد مىآيد و از آن با تعبيراتى چون اعتقاد ، باور درونى و معرفت ياد مىشود . وجود ايمان و باور درونى از ضروريات زندگى بشر است به طورى كه تصوّر اين امر كه فردى بدون اعتقاد و باور قلبى وجود داشته باشد مستحيل و غير قابل قبول مىنمايد . مىدانيم كه خداوند متعال از اهل اسلام اعتقاد و باور درونى نسبت به امور ضرورى « 1 » مانند وجود خداوند ، پيامبران ، روز حساب و بسيارى امور ديگر را خواسته است امّا وجود منحصر اعتقاد قلبى را براى يك مسلمان كافى نمىداند و از او مىخواهد كه ايمان باطنى
هامش
( 1 ) « امر ضرورى » در اديان الهى عبارت از چيزى است كه اعتقاد و پذيرفتن آن « واجب » و عدم قبول آن يا انكار آن موجب خروج از دين مىگردد ، برخى از ضروريات دين اسلام عبارتند از :
1 - اعتقاد به وجود خداوند 2 - اعتقاد به يگانگى خداوند 3 - اعتقاد به نبوّت و انبيا 4 - اعتقاد به خاتميّت حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم 5 - اعتقاد به قرآن به عنوان كتاب دينى اسلام ، و وجوب پيروى از آن 6 - اعتقاد به تبعيت از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و حرمت مخالفت با او 7 - اعتقاد به وجود قيامت ، و بهشت و جهنّم ، وجود حسابرسى و . . .
اينها نمونههايى از « ضروريات اعتقادى » دين اسلام است امّا در ذيل پارهاى از « ضروريّات عملى » را نيز ياد آور مىشويم :
1 - وجوب ترك محارم و انجام واجبات 2 - نماز 3 - روزه 4 - خمس 5 - زكات 6 - حج 7 - امر به معروف و نهى از منكر و . . . .
نكتهء قابل توجّه در بارهء ضروريات دين آن است كه همهء فرق و مذاهب اسلامى بر ضرورى و واجب يا حرام بودن آن اعتقاد دارند و در اين باره بين آنها اختلافى وجود ندارد گر چه ممكن است در بارهء جزئيات مربوط به آنها اختلاف وجود داشته باشد .