[ متن عربى ]
241 / 1 - إقبال الأعمال « 1 » بِإِسْنَادِه إِلَى شَيْخِنَا الْمُفِيدِ فِي كِتَاب حَدَائِق الرِّيَاض قَال لَيْلَةَ
هامش
( 1 ) اقبال الاعمال ، ص 584 : بإسنادنا إلى شيخنا المفيد في كتاب . . .
و شيخ ابو جعفر طوسى ( 460 ه ) در امالى گويد : روى أن امير المؤمنين عليه السّلام دخل بفاطمة بعد وفاة اختها رقيّة زوجة عثمان بستّة عشر يوما ، و ذلك بعد رجوعه من بدر ، و ذلك لأيّام خلت من شوّال . و روى أنّه دخل بها يوم الثّلاثاء لست خلون من ذى الحجة . و اللَّه تعالى أعلم . ترجمه : روايت شده كه امير مؤمنان على عليه السّلام در حالى كه 16 روز از فوت رقيّه خواهر بزرگ حضرت فاطمه عليها السّلام كه همسر عثمان بود ، گذشته بود ، فاطمه را به خانهاش برد ، و اين در زمان بازگشت آن حضرت از جنگ بدر بود ، و در حالى بود كه چند روز از ماه شوّال مىگذشت . و نيز روايت شده كه ازدواج آنها در روز سه شنبه ششم ذى الحجّة بوده است . و البته خداوند بر اينكه كدام قول صحيح مىباشد داناتر است .
- امالى شيخ طوسى ، ج 1 ص 42 ، به صورت مرسل / بيروت - بحار الانوار ، ج 43 ص 97 ح 7 ، از امالى طوسى - وسائل الشيعه ، ج 14 ص 178 ح 2 ، از او و محقّق دانشمند ابو الفتح اربلى ( 694 ه ) در كشف الغمة گويد : عن جعفر بن محمّد قال : تزوّج علىّ عليه السّلام فاطمة في شهر رمضان ، و بنى بها في ذى الحجّة من السّنة الثانية من الهجرة . ترجمه : از امام جعفر صادق عليه السّلام روايت شده است كه فرمود : عقد على و فاطمه عليها السّلام در ماه رمضان ، و ازدواج آنها در ذى حجّهء سال دوم هجرى بوده است .
- كشف الغمة ، ج 1 ص 364 / بيروت - بحار الانوار ، ج 43 ص 136 ضمن شمارهء 33 و ابو بشر محمّد بن احمد رازى دولابى ( 310 ه ) در الذرّيّة الطاهرة گفته : أخبرنى محمّد بن ابراهيم بن هاشم ، عن ابيه ، عن محمّد بن عمر قال : حدّثنى ابن سبرة ، عن اسحاق بن عبد اللَّه بن أبى فروة ، عن جعفر بن محمّد عليه السّلام قال : تزوّج علىّ فاطمة عليها السّلام في صفر في السّنة الثانية ، و بنى بها في ذى الحجّة على رأس إثنتين و عشرين شهرا يعنى من التّاريخ . ترجمه : از امام جعفر صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود : عقد على و فاطمه عليها السّلام در ماه صفر سال دوم هجرى و ازدواج آنها در رأس بيست و دو ماه بعد از هجرت و در ماه ذى الحجّة بوده است - الذرّيّة الطاهره ، ص 93 و 94 شمارهء 84 / قم : 1407 ه - بحار الانوار ، ج 43 ص 136 ضمن شمارهء 33 - كه در بالا نقل شد - و در آن به جاى « صفر » ماه رمضان آمده است .
- ذخائر العقبى ، ص 26 / مصر ، به نقل از امام صادق عليه السّلام - اكمال الرجال : خطيب العمرى التبريزى ، ص 735 / دمشق ، نام كامل آن الاكمال في اسماء الرجال است پيش از دمشق در دهلى ( 1300 ه ) و كلكته ( 319 ه ) نيز منتشر شده است .
- بحار الانوار ، ج 19 ص 192 ذيل شمارهء 45 ، به نقل از كتاب المنتقى في مولود المصطفى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم تأليف سعيد الدين محمّد بن مسعود كازرونى ( 758 ه ) كه در اصل به زبان فارسى بوده و توسط ملّا عبد العزيز ابن قرّه چلبى زاده ( 1068 ه ) به عربى برگردانيده شده است و علامهء مجلسى از متن عربى روايت كرده است . نام ديگر اين كتاب المنتقى في السّير است [ كشف الظنون 2 / 1851 - التراث العربى في خزانة مخطوطات مكتبة المرعشى : سيد احمد حسينى 5 / 264 ] : في السنة الثانية من الهجرة تزوّج على بن ابى طالب عليه السّلام فاطمة عليها السّلام بنت رسول اللَّه في صفر لليال بقين منه ، و بنى بها في ذى الحجّة ؛ و قد روى أنّه تزوّجها في رجب بعد مقدم رسول اللَّه المدينة بخمسة أشهر و بنى بها [ بعد ] مرجعه من بدر ؛ و الأوّل أصح ؛ و روى عن بعض أهل التّاريخ أن تزويجها كان في شهر ربيع الأوّل من سنة اثنتين من الهجرة و بنى بها فيها . ترجمه : در سال دوم هجرت على عليه السّلام فاطمه عليها السّلام را به عقد خود درآورد در حالى كه اواخر ماه صفر بود ، و در ماه ذى حجّه او را به ازدواج خود درآورد . و نيز روايت شده كه عقد آنها در ماه رجب يعنى پنج ماه پس از ورود رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به مدينه و ازدواج آنها پس از بازگشت على عليه السّلام از جنگ بدر بوده است ؛ و صحيحتر همان نظريهء اوّل است ؛ و بعضى از اهل تاريخ نيز روايت كردهاند كه عقد و ازدواج آنها - هر دو - در ماه ربيع الاوّل سال دوم هجرى بوده است .
- المنتقى باب دوم ، حوادث سال دوم هجرى و نيز شيخ طوسى ( 460 ه ) در مصباح المتهجّدين آورده است : في اوّل يوم من ذى الحجّة زوّج رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فاطمة من أمير المؤمنين عليهما السّلام ، و روى أنّه كان يوم السّادس . ترجمه : ازدواج على و فاطمه عليهما السّلام در روز اوّل ذى حجّه بوده ، و روايت شده است كه در روز ششم از اين ماه بوده است - مصباح المتهجّدين ، ص 465 - الجنّة الواقية ( مصباح كفعمى ) ، ص 514 - بحار الانوار ، ج 43 ، ص 92 ، ح 2 و ابو عبد اللَّه محمّد بن سعد زهرى واقدى معروف به ابن سعد كاتب واقدى ( 360 ه ) در طبقات الكبير گويد : أخبرنا محمّد بن عمر ، حدّثنى عبد اللَّه بن محمّد بن عمر بن على ، عن أبيه قال : تزوّج علىّ بن ابى طالب فاطمة بنت رسول اللَّه عليهم السّلام في رجب بعد مقدم النّبىّ صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم المدينة به خمس أشهر و بنى بها [ بعد ] مراجعه من بدر . ترجمه : از محمّد بن عمر بن على روايت شده : عقد على و فاطمه عليهما السّلام در اوّلين ماه رجب بعد از ورود پيامبر به مدينه ، يعنى پنج ماه پس از هجرت بوده و ازدواج آنها بعد از بازگشت على عليه السّلام از جنگ بدر بوده است .
- طبقات ابن سعد ، ج 8 ، ص 13 / ليدن : 1321 ه - تذكرة الخواص ، ص 317 ، به نقل از طبقات ابن سعد - الثغور الباسمة ، ص 27 / بيروت : 1408 ه ، به نقل از طبقات - نظم درر السّمطين ، ص 18 / مطبعة القضاء - مفتاح النجا في مناقب آل العباء : بدخشانى حارثى ( 1126 ه ) خطى مرعشى و ابو عبد اللَّه محمّد بن اسحاق اصفهانى ، معروف به ابن منده ( 395 ه ) در كتاب معرفة الصحابه گفته : تزوّج علىّ عليه السّلام فاطمة عليها السّلام بالمدينة بعد سنة من الهجرة ، و بنى بها بعد ذلك بنحو من سنة . ترجمه : على عليه السّلام حضرت فاطمه عليها السّلام را يك سال بعد از هجرت به مدينه ، به عقد خود درآورد و حدود يك سال پس از آن او را به خانهاش برد .
- كشف الغمة ، ج 1 ص 364 / بيروت : 1403 ه به نقل از كتاب معرفة الصحابه - الثغور الباسمة ، ص 27 ، به نقل از كتاب المعرفة - البدء و التاريخ ، ج 5 ص 20 / مصر ، عين عبارت منقول از ابن منده - مقتل الحسين ، ج 1 ص 83 / نجف : 1367 ه ، به نقل از ابن منده در كتاب المعرفة و جمال الدين محمّد زرندى حنفى مدنى ( 750 ه ) در نظم درر السّمطين گويد : كان بناء علىّ عليه السّلام بفاطمة عليها السّلام بعد بدر بأربعة أشهر في صفر ليلتان بقين منه . . . و كانت وقعة بدر في السابع عشر من رمضان في السنة الثانية من الهجرة . ترجمه :
ازدواج على و فاطمه عليهما السّلام ، چهار ماه بعد از جنگ بدر ، در 28 صفر بوده . . . و جنگ بدر در 17 رمضان سال دوم هجرت واقع شد .
- نظم درر السمطين ، ص 189 / مطبعة القضاء و علّامه يوسف بن اسماعيل نبّهانى بيروتى در كتاب الشرف المؤبّد لآل محمّد و نيز در الانوار المحمّدية ، ازدواج على و فاطمه عليهما السّلام را در سال دوم هجرت دانسته و در كتاب نخست ، عقد آن دو را در محرّم و ازدواجشان را در ذى حجّه آورده است - الشرف المؤبّد ، ص 55 / بيروت : 1309 ه : افست - الانوار المحمّدية من المواهب الدّنيّة ، ص 146 / بيروت : 1312 / 1310 ه ، اين كتاب به نام الفضائل المحمّدية در 632 صفحه ، نيز منتشر شده است .