بها قبل قوله إن الله أي لأن الله
ترجمه :
شيخ صدوق در كتاب علل الشرائع از عبد اللَّه بن حسن بن حسن مجتبى عليه السّلام روايت كرده كه گفت :
امام كاظم عليه السّلام به من گفت : آيا مىدانى چرا دختر پيامبر فاطمه ناميده شد ؟
گفتم : براى اينكه با ساير نامها فرق داشته باشد و بشود او را به آن نام مورد خطاب قرار داد .
فرمود : بله ، فاطمه هم از نامهاست ولى به اين علت نام دختر رسول خدا را فاطمه گذاردند كه خداوند نسبت به همه چيز قبل از آنكه به وجود بيايد آگاه است و مىدانست كه وقتى پيامبر با برخى از قبايل وصلت نمايد آنان به دليل وراثت ، در امر خلافت و جانشينى او طمع مىكنند لذا موقعى كه دختر رسول خدا متولّد شد او را فاطمه ناميد و امر خلافت و وصايت را براى فرزندان او قرار داد و بدين وسيله دست سايرين را از آن كوتاه نمود زيرا فاطمه به معنى كوتاه كردن و قطع دست طمع ديگران است .
بيان :
اينكه عبد اللَّه بن حسن گفت : فرقا بينه و بين الأسماء ، شايد مقصودش اين بوده كه چون نام فاطمه كمتر به كار رفته لذا رسول اكرم دخترش را فاطمه ناميده است تا وى از سايرين متمايز گردد ، و اينكه امام به وى فرمود : ان ذلك لمن الأسماء ، منظورش اين بوده كه اين نام هم جزو اسماء است . و منظور از : ان اللَّه ، لأن اللَّه مىباشد .
[ متن عربى ]
34 / 8 - معاني الأخبار « 1 » و علل الشرائع « 2 » الْقَطَّان عَن السُّكَّرِيِّ عَن الْجَوْهَرِيِّ عَن مُخْدَج بْن عُمَيْرٍ الْحَنَفِيِّ « 3 » عَن بَشِيرِ بْن إِبْرَاهِيم الْأَنْصَارِيِّ « 4 » عَن الْأَوْزَاعِيِّ « 5 » عَن يَحْيَى بْن
هامش
( 1 ) معانى الاخبار ، ج 1 ص 64 ح 14 .
( 2 ) علل الشرائع ، ج 1 ص 178 ح 1 .
( 3 ) در معانى الاخبار محدوج بن عمير حنفى آمده و در كتابهاى رجال نه محدوج شناخته شده است و نه مخدج ، در يكى از نسخههاى كتاب بشارة المصطفى نام وى محمّد بن عمير حنفى آمده ، لكن او نيز ناشناخته است و نامى از وى در كتب رجال نيامده است .
( 4 ) بشير بن ابراهيم انصارى نيز شناخته نشده و نام او در كتابهاى رجال ديده نمىشود . در برخى نسخههاى معانى الاخبار نام اين راوى بشر بن ابراهيم آمده كه او نيز شناخته نشده است .
( 5 ) ابو عمرو عبد الرحمن بن عمرو اوزاعى ( ت 157 ه ) .