بدن انسان با « بلغم » است . و اين مرحله ، حالتى است كه ديگر تا آخر عمر تغيير نمىيابد ، و به چيزى تعبير نمىيابد مگر پيرى و ناتوانى . ( انسان در اين مرحله ، گام به عرصهء پيرى و فرتوتى گذارده و جوانى [ طراوت و نشاط ] را از كف داده ، و چيزها و كسانى را كه با آن مربوط بوده نمىشناسد ، تا آنجا كه ) در محفل دوستان به خواب مىرود [ چرت مىزند ] ، اما هنگامى كه به بستر مىرود ، خوابش نمىبرد [ هنگام بيدارى خوابش مىبرد و هنگام خواب بيدار مىماند ] . [ در اين شرايط ] مغز آدمى گذشتههاى دور را به آسانى فراياد مىآورد ، اما حوادث روزانه را فراموش مىكند ، مدام با خود سخن مىگويد ( حديث نفس ) ، مايعات جسم ( طراوت و شادابى ) و هيبت او كم مىشود [ تنى فرسوده ، استخوانى خشكيده ، چهرهاى پژمرده و چشمانى فرو مرده مىيابد ] ، قدرت رويش ناخن و موى او كاسته مىگردد [ موهاى سر ، بىدريغ از دندانههاى شانه فرو مىريزند و ناخنها ديگر رشد نمىگيرند ] و انسان همواره در سراشيبى سستى و پژمردگى است و بدنش در آخرين روزهاى زندگى به صورت نخستين دوران حيات خود بازمىگردد . [ اين دوران ، شايستهترين عنوانى كه دارد ] تحت عنوان دوران " معكوس زندگى " است . تا هر روزى كه انسان زنده بماند ، [ حال او به همين منوال خواهد بود . ] سلطان بلغم با چيرگى تمام [ همراه با برودت و رطوبت ، ضعف و زبونى خود ، انسان را برقآسا به سوى فنا و انهدام خواهد برد ] . و بلغم ، سرد است و جامد ، ( و جمود و رطوبت آن اساس فناى جسم اوست ) . . . [ در اين مرحله از حيات ، آدمى خواب و خيالش زياد و رطوبتهاى دهان و بينى فزونى مىگيرد و ادرار غير منظم و مسلسل شده ، به يبوست مزاج مبتلا مىشود . رنگ چهره پريده و سفيد مىگردد و استخوانها پوك و اعصاب ، حسّاس و ناتوان شده ، حواس پنجگانه كند و ضعيف ، خيال و توهّمات نيرومند مىگردد و در خواب و خيال ، پديدهها را به رنگ سفيد و خاكسترى مىبيند . در اين روزگار ، فرآيند سوختوساز ، تحليل غذا و تبديل مواد به كندى صورت مىگيرد ؛ زيرا سلولهاى فرسوده و مرده به علت كاهش انرژى حياتى و حرارت نمىسوزند و جاى خود را به سلولهاى زنده و جوان نمىدهند .
در نتيجه ، مواد رسوبى بدن زياد شده ، پوست به خشكى مىگرايد ، و عضلات ، مايعات خود را از دست داده ، جمع مىشوند و حالت ارتجاعى خود را از دست مىدهند ] .
الرسالة الذهبية ( نامه زرين سلامت ) ( فارسى ) — صفحة 82
مساهمون: المنسوب لإمام الرضا ( ع )
ص٨٢