از هنگام تولد تا آخرين لحظهء بلوغ و رشد طبيعى ، خون دائما رو به افزايش و عروق در گسترش است و به همين علت ، بدن به سرعت حجيم مىشود و تحليل بدن نسبت به تبديل آن بسيار كمتر است ] . حالت دوم ؛ [ دورهء دوم ] به مدت بيست سال كه از پانزده سالگى تا سى و پنج سالگى است . در اين بخش از زندگى ، غلبه با « صفرا » ست كه به اوج شدت و قدرت مىرسد ، و صفراء با سيطرهء شگرفى ، بدن را اداره مىكند ، شرايطى پايدارتر [ مانند حس جاهطلبى و تفاخر و مباهات در انسان بيدار مىشود و انديشهء او را به خود مشغول مىدارد ] ، همواره بر ( امواج اين مناسبات مىنشيند ) تا سى و پنج سالگى به پايان مىرسد .
( ثمّ يدخل فى ) الحالة الثالثة و هى من خمس و ثلاثين سنة الى أن يستوفى ستّين سنة ، فيكون فى سلطان المرّة السّوداء ( و يكون أحكم ما يكون و أقوله ، و أدرأه ، و أكتمه للسّرّ ، و أحسنه نظرا فى الامور ، و فكرا فى عواقبها ، و مداراة لها ، و تصرّفا فيها ) . 104
سپس وارد حالت يا دورهء سوم عمر خود مىشود و اين مرحله از سى و پنج سالگى آغاز شده ، تا شصت سالگى تداوم مىيابد . حاكميت اين دوره با محوريت غلبهء « مزاج سوداوى » است . ( اين دوره ، روزگار حكمت و پند و اندرز و معرفت و عبرت و خويشتندارى است . [ لازمهء اين سن و سال ] ، انتظام و ساماندهى امور زندگى و صحت نظر و ژرفانديشى و دورانديشى در عواقب امور است . [ در اين دوره ] ، مدارا و متانت [ و رأى صادق و متين ، ثبوت و استحكام دل و اعتماد به نفس حاكم بوده ] حوادث و تحولات ، شخص را دگرگون نمىسازد ) [ اين مرحله ، دورهء آرامش و متانت انديشه و حكمت و درايت است و آدمى در اين دوره ، انسانى حكمتاندوز و عارفى سالك و عاقل و مآلانديش است ] .
ثمّ يدخل فى الحالة الرّابعة و هى سلطان البلغم ، و هى الحالة الّتي لا يتحوّل منها ما بقى ( و قد دخل فى الهرم حينئذ ، وفاته الشّباب ، و استنكر كلّ شىء كان يعرفه من نفسه ، حتّى صار ) 105
ينام عند القوم ، و يسهر عند النّوم ، و يذكر ما تقدّم ، و ينسى ما تحدّث به ، يكثر من حديث النّفس ، و يذهب ماء الجسم و بهاؤه ، و يقلّ نبات أظفاره و شعره ، و لا يزال جسمه فى ادبار و انعكاس ما عاش ، لأنّه في سلطان البلغم ، و هو بارد جامد ، ( فلجموده و رطوبته في طباعه يكون فناء جسمه ) 106 .
سپس وارد حالت يا دورهء چهارم [ از زندگى خود ] مىشود . در اين دوران ادارهء امور
الرسالة الذهبية ( نامه زرين سلامت ) ( فارسى ) — صفحة 81
مساهمون: المنسوب لإمام الرضا ( ع )
ص٨١