باردة فى الصّيف ، مليّنة للبطن ، نافعة لأصحاب الحرارات 87 .
بهترين و شايستهترين آبها براى نوشيدن ، خواه براى شهروندان ساكن ، خواه براى مسافران ، آبى است كه چشمهء آن از سمت مشرق ، سبك ، شفاف و زلال باشد . برترين آبها نيز آبى است كه [ علاوه بر ويژگىهاى فوق ] محل پيدايش و خروج آن از طرف طلوع خورشيد فصل تابستان [ كه نخستين اشعهء خورشيد در فصل تابستان از بالاى آن مىگذرد . يعنى آن چشمهها كه از ميان مشرق خورشيد فصل تابستان ] و مغرب فصل تابستان از زمين مىجوشد ، مىباشد . و بايد دانست كه برترين ، سالمترين و گواراترين آبها ، براساس اين ويژگى ، آبى است كه مجرايش از كوههاى خاكى و شنى بگذرد ؛ زيرا اينگونه آبها در فصل زمستان گرم و در تابستان سرد مىباشند و موجبات لينت شكم ( معده و روده ) را فراهم مىسازند . چنين آبهايى براى مزاجهاى گرم نيز سودمند است .
و أمّا المياه المالحة الثّقيلة فانّها تيبّس البطن ، و مياه الثّلوج و الجليد رديئة للأجسام ، كثيرة الإضرار بها .
امّا در مورد آبهاى شور سنگين كه [ موجب تشديد صفراء و سوداء و ] باعث يبوست شكم مىشوند و آبى كه از برف يا يخ يا تگرگ مستقيما منشأ مىگيرد ( سودازاست ) [ نه آبى كه از ذوب برفها در كوه و جريان آب در رودخانهها مانند رودخانهء فرات و دجله جارى است . ] براى بدن ضرر و زيان فراوانى دارد .
و أمّا مياه الجبّ فانّها خفيفة ، عذبة ، صافية ، نافعة جدّا للأجسام اذا لم يطل خزنها و حبسها فى الأرض .
و امّا آبهاى چاه ، سبك ، شيرين ( گوارا ) ، صاف و زلال و براى بدنها بسيار سودمند است ، به شرطى كه همواره جريان داشته و در زمين محبوس نشود .
و أمّا مياه البطائح 88 و السّباخ 89 ، فحارّة غليظة فى الصّيف لركودها و دوام طلوع الشّمس عليها . و قد تولّد لمن داوم على شربها المرّة الصّفراء و تعظم أطحلتهم .
امّا آب مردابها ( زمينى كه آب در آن جمع شده باشد ) و آب درّهها ( به علت ركود و تابش طولانى اشعهء آفتاب ) ، گرم و غليظاند ، بهخصوص در تابستان چون راكد است و آفتاب دائما بر آن مىتابد [ و در زير اشعهء خورشيد مىماند و همواره در يكجا ساكن و راكد است ؛ ازاينرو سودى نمىرساند ] و اگر به نوشيدنش ادامه دهند ، مصرف طولانى
الرسالة الذهبية ( نامه زرين سلامت ) ( فارسى ) — صفحة 74
مساهمون: المنسوب لإمام الرضا ( ع )
ص٧٤