قلب و كارگزاران آن ، عروق و اعصاب در سيستم عصبى و مغز مىباشند . خانهء پادشاه قلب اوست ، و قلمرو حكومت او جسم است و ياران و سپاهيان او ، دستها و پاها و چشمها و زبان و گوشهاى اوست . خزانهء آن ، معده و شكمش و پردهدار وى ، سينهء او مىباشد » .
اهميت اين مسئله ، توصيف عالى جسم به پادشاهى و مملكت نيست ، بلكه مهم دلالت اين تشبيه بر دانش امام عليه السّلام در تشريح اعضاى اصلى بدن ، و تبيين ويژگىهاى هر يك از اين اعضاست .
امام عليه السّلام قلب و آنچه را كه در آن است در حكم پادشاه ميان مردم تشبيه كرده و همان گونه كه پادشاه ، خود شخص اول ، حاكم و رئيس اجرايى امور مملكت است ، قلب و آنچه را كه در آن است ، اساس بقاى حيات انسانى دانسته است . بنابراين زمانى كه قلب از كار بازايستد ، حيات ساير اعضاى بدن نيز دچار اختلال و خطر خواهد شد .
بر اين اساس امام عليه السّلام مجموعهء كامل شريانها و رگها و مويرگها كه آنها را عروق ناميدهاند و ارتباطدهندهء كليهء اعضا و مفاصل بدن مىباشند و به وسيلهء آنها حركات ارادى و غير ارادى مختلف ، از مغز - به عنوان مركز بنيادين ادراك و احساس در بدن - سرچشمه مىگيرد ، به كارگزاران ادارهء امور مملكت تشبيه فرموده ، آنها را سربازانى امين و وفادار معرفى مىكند كه از كشور با همهء توان در برابر عوامل مهاجم محافظت مىكنند .
سپس امام عليه السّلام با تمثيلات عالى ، هريك از اعضاى بدن و وظيفهء مهمى را كه به انجام مىرساند توضيح مىدهد ، از جمله دو دست را به يار و مددكار وصف كرده ، مىفرمايد :
« آنچه را كه مىخواهد نزديك مىكنند و آنچه را كه نمىخواهد دور مىكنند ؛ و دو پا او را از جايى به جاى ديگر برحسب ميل و ارادهاش منتقل مىكنند » .
امام عليه السّلام چشمها را به چراغ تشبيه فرموده ، همان گونه كه امكان ديدن بدون چراغ براى انسان وجود ندارد ، بدون چشم نيز ديدن اشياء ناممكن است . بر اين اساس ، به وسيلهء چشم دور و نزديك را مىبيند ؛ چنانكه دو گوش انسان را منبع مهم پذيرش اطلاعات از محيط خارج و زبان را به كمك دو لب و دندان ، بيانكنندهء واژهها و ارادهء پادشاه معرفى مىكند .
الرسالة الذهبية ( نامه زرين سلامت ) ( فارسى ) — صفحة 31
مساهمون: المنسوب لإمام الرضا ( ع )
ص٣١