نكردهاند ، ولى تشخيص زمان تقريبى كه نامه در آن ايفاد گرديده ممكن است ؛ چنانكه ابن جمهور در سندى متقن ، تقريرنامه را روايت كرده مىنويسد : « صدور اين نامه بعد از احضار امام از مدينه - يعنى بين سال 201 تا 203 ه . ق - مىباشد .
مفاد رسالهء ذهبيّه
زمانى كه مأمون تشريح اصول حفظ صحت مزاج را از امام درخواست نمود و تبيين سامانهء بهداشت غذا و نوشابه و داروهاى گياهى را از امام عليه السّلام خواستار گرديد و پياپى درخواست خود را تكرار مىنمود ، امام در پاسخ او اين نامه را ابلاغ فرمود . هنگامى كه اين نامه به دست مأمون رسيد ، دستور داد آن را با آب طلا بنويسند .
آنچه در اينباره براى پژوهشگر مهم بهشمار مىآيد ، اهميت اين نامه و عواملى است كه از منظر تاريخى ، به دانش طب و پيشرفت آن در دورهء اول اسلامى بازمىگردد ، و اين بيانگر تاريخ طب و پيشرفت آن در گذر عصرها و دانش رفيع و گسترهء اطلاعات امام مىباشد .
بدينسان ارائهء پژوهشى گسترده در زمينهء نامهء طلايى كه دربردارندهء فصلهاى مختلف مىباشد ، شايسته مىنمايد :
اين نامه دربرگيرندهء مجموعهاى از توصيهها و رهنمودهاى طبى عمومى و آموزههاى ارزنده است ، چنانكه امام در آغاز نامهء خويش مىفرمايد : « مفاد پيام ، در مورد آنچه خود تجربه كردهام و صحت آن را با آگاهى ژرف فهميدهام و آنچه از گذشتگان بهجاى مانده ، مىباشد و ازاينرو جهل انسان به آن پذيرفتنى نبوده ، در ترك اين آموزهها معذور نخواهد بود » .
در بخشى از اين نامه مىبينيم كه امام عليه السّلام نه تنها بر دانشمندان طب در دورهء اسلامى در عرصهء بسيارى از آراء و اكتشافات - كه اساس بسيارى از تجارب پزشكى است - پيشى گرفته ، بلكه احتمالا محتواى پيام ، مىتواند هستهء مركزى تكوين آراى پزشكان آينده قرار گيرد .
حضرت اولين شخصيتى بود كه جسم را به مملكت كوچك و كامل تشبيه كرده ، مىفرمايد : « ساختار بدن بر پايهء شباهت به قلمرو پادشاهى بنا شده است . پادشاه بدن ،