آنگاه ميان امام عليه السّلام و مأمون گفتوگويى طولانى رخ داد و دربارهء خلافت و ولايت سخنها گفته شد ، تا سرانجام امام مجبور به پذيرش ولايت عهدى شد . مأمون متن ولايت عهدى را با دست خود نوشت كه به بخشى از آن اشاره مىكنيم :
« من از لحظهاى كه به خلافت رسيدم همواره در اين انديشهام كه زمام امور خلافت را به چه كسى بسپارم و مىكوشم تا كسى كه شايستهء جايگاه ولايت عهدى است ، بيابم تا از عهدهء مسئوليتهاى سنگين آن برآيد و در جهان كسى شايستهتر از ابا الحسن على بن موسى الرّضا نيافتهام . . . الخ » . « 1 »
در پى اين پيام ، مأمون به فرمانداران و قضات و فرماندهان و صاحبمنصبان بنى عباس ، فرمان بيعت با امام عليه السّلام را صادر نمود و به دنبال آن ، همگان با آن حضرت بيعت كردند . در شب دوم ماه رمضان سال 201 هجرى ، مأمون دستور پوشيدن لباس سبز ( نماد علوى ) بهجاى لباس سياه ( نماد عباسيان ) را صادر و آن را براى همهء مناطق اسلامى بخشنامه كرد و از مردم براى امام بيعت گرفت و براى بيعت با او از فراز منابر ، مردم را به امام فراخواند و دينار و درهم را به نام او ضرب كرد . « 2 »
بدينسان كشور آرام گرفت و مأمون بر مخالفان سلطنت فائق آمد و توانست زيركانه با طرح ولايت عهدى خود ، آنچه را كه در انديشه داشت ، سامان بخشد .
دورهء ولايت عهدى امام رضا عليه السّلام با مناظرات ، پرسشها و پاسخهاى بسيار در عرصهء علوم و فنون مختلف با صبغهء علمى و فرهنگى و شناخت شاخصهاى آن درخشيدن گرفت . مناظرات و گفتمانها به دستور و با حضور مأمون شكل مىگرفت ، و امام بر هر كس كه با او به مناظره و چالش مىنشست چيره مىگرديد . سرانجام فضايل علمى امام براى تودههاى مردم و فرهيختگان ، و شايستگى او بر خلافت براى همه آشكار گرديد و اكثريت مردم به حيلههاى خلافت غاصب و حقانيت ولايت علوى پى بردند .
تاريخنامهء طلايى ( تاريخ صدور و تقرير رسالهء ذهبيه )
بعضى از منابع تاريخى معتبر به تاريخ صدور اين نامه ( رسالهء ذهبيّه ) اشارهء دقيقى
هامش
( 1 ) - تاريخ يعقوبى : 3 / 193 ؛ مرآة الزمان : 9 / 22 .
( 2 ) - تاريخ يعقوبى : 3 / 189 .