نهضتهاى خراسان ، ايستادگى كند .
نقطهء اتكاى خلافت خود را از اشراف عرب ، به عناصر جديد ايرانى تغيير دهد
( زيرا مادرش ايرانى بود ) .
در مقابل ، امام رضا عليه السّلام تصميم مىگيرد از همين موقعيت و جبههاى كه دشمن در برابرش گشوده است عليه خود او استفاده كند و بدينسان ، امامت و نهضت شيعه و تمام خونهايى را كه با الهام از نهضت عاشورا ، پايهء همهء انقلابهاى شيعى و كمكم در حال فراموشى بود ، از نو در خاطرهء تودهها زنده مىكند . امام عليه السّلام با فراست و كياستى كه خاص مقام امامت است ، با پذيرش مشروط ولايت عهدى ، اساس كار را بر اين مىگذارد كه در اين مقام ، هيچگونه امر و نهى ، چه شفاهى يا عملى انجام ندهد و از اين راه بخشى از نقشههاى مأمون را خنثى مىسازد .
امام عليه السّلام در نيشابور ، در برابر انبوه مردم مشتاق ( كه به روايتى دوازده هزار نفر از آنان روايت حضرت را نوشتهاند ) ، با طرح شعار آسمانى توحيد ( لا إله الّا اللّه ) از طرف جدّش ، شرط قبولى آن را « ولايت و امامت » اعلام مىدارد و مىفرمايد « من يعنى نمايندهء رسمى و الهى ولايت ، شرط تحقق اين توحيد هستم » و با اين سخن كوتاه ، در برابر آن جمعيت انبوه ، « اسلام خلافت و قدرت » را در برابر « اسلام امامت و عدالت » نفى مىكند .
روشن است كه سرنوشت امام چه خواهد بود . . . در سرتاسر ايران ، قتل عام همهء علويان پاك را آغاز مىكنند و در اقصى نقاط كشورهاى اسلامى ، شيعيان را از دم تيغ مىگذرانند ، كه اين خود پيروزى بزرگى است . امام عليه السّلام با انتخاب اين استراتژى ، بعد از خود ، « عاشورا » ى بزرگى را همانند « عاشوراى خونين حسين عليه السّلام » برپا مىكند . از آن لحظه به بعد ، هر علوى و هر شيعى ، هرجا كه زندگى مىكند ، در حمايت از ولايت و براى مبارزه با خلافت جور قدم برداشته ، در مقابل فشارهاى حاكمان غاصب مقاومت مىكند .
اين تنگناها در زمان امام جواد عليه السّلام و امام هادى عليه السّلام و امام حسن عسكرى عليه السّلام بيشتر و گسترده مىشود ، بهگونهاى كه خلافت جور و ستم ، دو امام بزرگوار اخير را در منطقهاى نظامى تحت كنترل شديد امنيتى قرار مىدهد و بر كليهء مكاتبات و مناسبات آنها نظارت مىكند ؛ بهويژه آنكه در لابلاى تحركات نظامى و سياسى خلافت و فضاى محدود ارتباطى ، دستگاه متوجه آخرين ذخيرهء الهى حضرت مهدى ( عج ) مىشود و با تمام نيرو
الرسالة الذهبية ( نامه زرين سلامت ) ( فارسى ) — صفحة 25
مساهمون: المنسوب لإمام الرضا ( ع )
ص٢٥