[ در بيان اينكه خداوند در يك صورت دو بار تجلى نمىكند ]
30 اما اختلاف مشاهدهء مشاهدهگر و يا دو مشاهدهگر در يك حالت و يا در دو حالت - همان گونه كه گفته آمد - اشاره است به تفاوت سير و سلوك سالكان راه حق و اختلاف درجات پويندگان سبيل حقيقت و گوناگون بودن مقامات اهل وجدان و دگرگون گرديدن اسرار و بواطن اهل كشف و شهود و ايقان ، در اشكال مراتب عرفان ؛ بنا بر اين دو گام از گامهاى سالكان راه در هيچ مقامى مطلقا با هم اتفاق و هم آهنگى ندارد ، بلكه اصلا گام هيچ پويندهء تشنه كام راست كردارى در هيچ مقامى از مقامات - در دو زمان - ثابت و پايدار نيست ، چنان كه عارف محقق - ابو طالب مكى قدس سره - گويد : در هيچ صورتى دو بار تجلى نمىكند ، و نيز در يك صورت مر دو كس را تجلى نمىكند « 1 » ، براى اينكه مراتب نامحدود و عطايا و دهش الهى بىپايان و بخششها نامتناهى و فيوض تجليات پى در پى است ، و روشن شدن استعدادها از گنجينههاى پنهان و ناشناختهء بىنام و نشان - به واسطهء فيض اقدس - گوناگون و با هم متفاوت ، و قابليات مظاهر تجليات وجودى با هم متقابل ، و بين خصوصيات نفوس و افراد - به حسب اثر گذارىهاى نو شدن و تجدّد زمانها و خواص دگرگونىها و تبدّل مكانها - با هم تفاوتى بىپايان دارند ؛ و رسول خدا صلى الله عليه و آله به اين راز اشاره كرده و فرموده : انه ليغان على قلبى و انى لاستغفر الله فى كل يوم سبعين مرة - و فى رواية : مائة مرة - يعنى : بر دلم پردههايى از خواهشها فرو مىافتد و در هر روزى هفتاد مرتبه - و در روايت ديگر يكصد مرتبه - درخواست آمرزش و پوزش از درگاه الهى مىنمايم .
هامش
( 1 ) . در حواشى لمعاتى كه مصحح و مترجم اين رساله تصحيح كرده و توسط انتشارات « مولى » در سال 1363 به چاپ رسيده ، از كتاب فتوحاتى كه گويا شرح و يا تعليق بر كتاب لمعات شيخ فخر الدين عراقى است آمده كه : خداوند در يك صورت دوبار تجلى نمىكند ، و نيز در يك صورت مر دو كس را تجلى نمىكند ، خداوند تعالى به حكم :كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ( 29 - رحمن ) « او هر لحظه و آنى در كارى است » دو بار در يك صورت ننمايد خود را و بر دو كس به يك صورت ظاهر نشود « فتوحات » .