مگر نمىدانى كه ما صدقه نمىخوريم ؟ و بنا به روايتى ديگر فرمود : مگر نمىدانى كه صدقه بر ما حرام است « 1 » ؟
در دعائمالإسلام گويد : « هنگامى كه به امام صادق ( ع ) گفته شد : « اكنون كه از خمس محروم شدهايد ، آيا صدقه بر شما حلال مىشود ؟ » فرمود : « نه ، به خدا سوگند چيزى كه خدا آن را بر ما حرام كرده ، بدان خاطر كه ستمگران حقّ ما را غصب كردهاند ، بر ما حلال نمىشود ، و منع آنها از رسيدن ما بدانچه خدا حلالمان كرده ، حرام خدا را بر ما حلال نمىكند . » « 2 » و در خِصال صدوق از امام صادق ( ع ) از پدرشان ( ع ) روايت كند كه فرمود : « صدقه براى بنىهاشم حلال نيست مگر در دو صورت : يكى آنكه تشنه باشند و به آبى برسند و بنوشند ، و ديگرى صدقهء برخى از خود آنها براى برخى ديگر . » « 3 » و از اينجا در مىيابيم كه آنچه را كه امامان اهلالبيت از حاكمان زمان خود ، از اموال بيتالمال ، مىپذيرفتند به عنوان بخشى از حقوق خويش در « فئ و انفال » و « جزيه » افراد اهل ذمّه و « خمس غنايم فتوح » مىپذيرفتند ، نه به عنوان « صدقات واجب » كه برخى پنداشتهاند .
امّا آبهاى رونده آشاميدنى ، بيشتر آنها از موقوفاتى است كه صاحبانشان آنها را براى بهرهورى عموم مسلمانان وقف كردهاند ، و حالِ آنها حال ايستگاههاى بين راهى مسلمانان و مساجد آنهاست كه اگرچه قربةً اليالله ساخته شده و به همين مناسبت آنها را « صدقات » گويند ، ولى آنها از نوع
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، ج 1 ، ص 181 ؛ صحيح مسلم ، ج 3 ، ص 117 ؛ سنن ابوداود ، ج 1 ، ص 212 ؛ سنن دارمى ، ج 1 ، ص 383 .
( 2 ) . دعائم الاسلام ، ص 246 ، و بحارالانوار ، ج 96 ص 76 .
( 3 ) . خصال ، ج 1 ص 32 ، و بحار ، ج 96 ص 74 .